در مطالعهء حيات حبيب خدا - صلّى اللَّه عليه و آله - به اين امر راهنمايى مىشويم كه از بزرگترين خلق او كه ممكن است انسان به آن دست يابد سعهء صدر است ، كه آلت رسيدن او به رياست بعد از اسلام شد ، و نيز وسيلهاى بود براى آن كه مردمان را در دين به خود جلب كند و مالك قلوب ايشان شود . . . در صورتى كه در ميان ايشان دشمن حسود و نادان لاف زن و كافر نادان و مشرك گمراه و . . . و . . .
وجود داشت ، و خلق نيكو از مهمترين چيزهايى است كه مصلحان به آن نيازمندند ، و به همين سبب پروردگار جهانيان او را به اين خلق ستايش كرده و ياد كرد از آن را در كتابش سواى ديگر اخلاق او آورده و گفته است :
وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ / 202 الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ
. « 12 » و البرقى از يكى از امامان - عليه السلام - روايت كرده است كه : « خداوند تبارك و تعالى پيامبرش را ادب كرد و نيكو ادب كرد ، پس گفت :
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ
، و چون چنين بود خدا
إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ
را نازل كرد » . « 13 » و بعضى از اخلاق او - صلّى اللَّه عليه و آله - چنين است : « رسول اللَّه كمرو و آزرمگين بود و چيزى را از او نمىخواستند مگر اين كه آن را مىبخشيد » ، « 14 » و به يارانش مىگفت : « هيچ يك از شما چيزى دربارهء يارانم به من نگويد ، چه من چنان دوست دارم كه وقتى كه با شما رو به رو مىشوم با سينهء سالم بوده باشم » ، « 15 » و « بخشندهترين مردم با دست ، و بزرگوارترين ايشان در معاشرت بود ، و هر كس با او آميزش پيدا مىكرد و سپس او را مىشناخت ، او را دوست مىداشت » ، « 16 » « در نوشيدن آب سى سنّت داشت ، و هيچ خلق نيكويى نيست كه او - صلّى اللَّه عليه و آله - در آن اسوه و سرمشق نبوده
هامش
( 12 ) - آل عمران / 159 .
( 13 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 389 ، به نقل از بصائر الدّرجات .
( 14 ) - بحار الانوار ، ج 6 ، ص 130 .
( 15 ) - همان منبع .
( 16 ) - همان منبع .