شبه جزيرهء عربى بلكه براى سراسر بشريت ، سر داده بود ، تا از اين طريق جامعه پراكنده و آكندهء از دشمنى شديد ، و داراى دينهاى متفاوت ، به اتّحاد و به هم پيوستگى برساند ، / 200 و آن را در قلّهء پيشرفتگى تمدنى متعالى قرار دهد ، و بر دشمنان نيرومند و فراوانش در حالى پيروز شود كه خود يتيمى عائلهمند است . . . و جز اينها از هدفهاى عالى و بزرگ . از آن روى او را ديوانه مىخواندند كه او خواستار امرى مستحيل و امكان پذير بود كه بر بال و خيال بشرى نمىگذشت ، ولى قرآن آمد و اين پندارها را فرو ريخت و در اين باره تأكيد كرد كه پيغمبر به اذن و خواست خدا به آنچه اراده كرده است خواهد رسيد ، چنان كه در سورة الضحى چنين آمده است :
وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى
، « 8 » و چنان كه در اين سوره مىگويد :
«
وَ إِنَّ لَكَ لَأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ
- و تو را است پاداشى قطع ناشدنى . » پاداشى است كه پيوسته دارد و با گذشت زمان افزايش پيدا مىكند ، و گسترش امتى كه او - صلّى اللَّه عليه و آله - بنا نهاد ، چيزى جز پارهاى از اين اجر و دليل بر ادامهء آن است ، و آنچه در آخرت داده مىشود بسيار بزرگتر است ، بدان جهت كه از جانب خدا به او وسيله و شفاعت و بلندترين درجات بهشت و پاداش عنايت مىشود . رسيدن پيامبر - صلّى اللَّه عليه و آله - به هدفهايى كه در نظر آنان غير ممكن مىنمود ، آشكارترين دليل بر خردمندى و سالم بودن رسالت او است كه خدا به هدفهاى او با پيروى از آن رسالت تحقق بخشيد ، بدان جهت كه رسيدن انسان به هدفهايش نيازمند به آن است كه از سنتها و قوانين زندگى آگاه باشد .
و كلمهء آخرى كه دربارهء اين آيه مىگوييم چنين است : تأكيد خدا به پيامبر و هر فرد مكتبى كه پيروى او مىكند به اين امر كه وى را پاداشى قطع ناشدنى خواهد داد ، در انسان مؤمن روح تعالى و بىاعتنايى به مايههاى فريبى مىدهد كه دشمنان آنها را پيشكش مىكنند و همان چيزى است كه گاهى فريفته شدن به آنها رساليان را از هدفهاى ربانى خويش منحرف مىسازد و در آنها مداهنه و نرمى نشان
هامش
( 8 ) - الضحى / 5 .