فطرت دين اسلام برآمد . زمين نور گرفت و آسمان سرور يافت و رخسار ستارگان بيفروخت و جبرئيل اندر هواء عالم آواز داد كه -
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
آواز وى اندر اجزاء عالم سرايت كرد تا هر ذرهاى از ذرائر عالم در عشق سماع اين كلمات زبانى يافت و از وى طنينى و ضجيجى شنيدند . قالت عايشه : لمّا نزلت
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
ضجت الجبال حتى سمع اهل مكة دويّها فقالوا - سحر محمد الجبال و قال ابن عباس :
لمّا نزلت
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
سكنت الرياح و ماجت البحور و اصغت البهائم بآذانها و رميت الشياطين من السماء و حلف رب العزة لا يسمى اسمه على شيء الا بارك عليه . و آن گه هر كلمتى از اين كلمات تسمية يكى را از آن عناصر جمالى و كمالى داد . از كلمهء « بسم » بندى بر باد نهادند . و از هيبت نام « اللَّه » داغى بر زبان آتش نهادند . و از رحمت « رحمن » شمّتى بر آب زدند . و از رأفت « رحيم » نسيمى به خاك رسانيدند . باد شرّت بگذاشت . آتش شرر فرو نشاند . آب از طغيان توبت كرد . خاك زلزله بگذاشت و باستقامت درآمد . اين همه به آنست كه عهد عدل گذشت و عهد فضل آمد ، عهد خسف و مسخ گذشت و عهد رأفت و رحمت آمد
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
. نسبت اين امت كه قدم بر بساط شرع احمد مرسل دارند چون اضافت كنى بامّت پيشينيان ، اضافت آدمى بود به حيوان ، از آنكه در عهد اول صورت ايشان مسخپذير بود و سورت ايشان نسخپذير بود و عقد ايشان فسخپذير بود ، از آنكه بنهايت كمال نرسيده بودند . باز چون عهد مهتر عالم آمد ، فيض تنزيل الهى روايح خويش باسماع ذريت آدم رسانيدند . ندا درآمد كه اى سيد ، همهء شرعها را نسخ و شرع ترا نسخ نه . همهء عقدها را فسخ و عقد ترا فسخ نه . همهء امّتان را مسخ و امّت ترا مسخ نه .
قوله تعالى :
ق
قال ابن عطاء اقسم اللَّه عز و جل بقوة قلب حبيبه محمد ( ص ) حيث حمل الخطاب و لم يؤثّر ذلك فيه لعلوّ حاله .
كسى كه دوستى عزيز دارد در همهء احوال رضاء وى جويد ، پيوسته در او مينگرد ، رازش با وى بود ، سوگندانش بجان و سروى بود . حديث وى بسيار گويد در حضر و سفر در خواب و در بيدارى او را نگه دارد و هر چه كند از او نيكو دارد