آمرزم بىتوبت هم آمرزم . اگر توبه مقدّم غفران بودى تو به علت غفران بودى ؛ و غفران ما را علّت نيست و فعل ما بحيلت نيست ، نخست بيامرزم و بزلال افضال بند مرا پاك گردانم ، تا چون قدم بر بساط ما نهد بر پاكى نهد ؛ چون بر ما آيد بصفت پاكى آيد ، همانست كه جاى ديگر فرمود :
ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا
. غافرم آن معاصى را كه توبه نكرد ، قابلم آن را كه توبه كرد ، مراد از غفران ذنب درين موضع غفران ذنب غير تائب است بدليل آنكه و او عطف در ميان آورد و معطوف ديگر باشد و معطوف عليه ديگر لكن در حكم يكسان باشد ؛ چنانك گويى : جاءنى زيد و عمرو ، زيد ديگر است و عمرو ديگر ، لكن هر دو را حكم يكيست در آمدن ، اگر حكم مخالف بودى عطف خطا بودى و اگر هر دو يكى بودى هر دو غلط بودى . لطيفهاى نيكو شنو در غفران ذنب و قبول توبه اوّل صفت خود كرد جلّ جلاله فرمود :
غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ
، و صفت او جلّ جلاله محلّ تصرّف نيست ، و پذيرندهء تغيير و تبديل نيست پس چون حديث عقوبت كرد
شَدِيدِ الْعِقابِ
گفت ، شديد صفت عقوبت نهاد و عقوبت محلّ تصرّف هست و پذيرندهء تغيير و تبديل هست ، گفت سخت عقوبتم لكن اگر خواهم سست كنم و آن را بگردانم كه در ان تصرّف گنجد و تغيير و تبديل پذيرد . و گفتهاند :
شَدِيدِ الْعِقابِ
اشارت بملك دارد و اگر همه ملك عالم نيست كند در جلال و كمال وى نقصان و قصور نيايد .
غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ
اشارت بصفت دارد و در صفات او جلّ جلاله هرگز تغيّر و تحوّل نيايد ، و يقال :
غافِرِ الذَّنْبِ
للظّالمين
وَ قابِلِ التَّوْبِ
للمقتصدين
شَدِيدِ الْعِقابِ
للمشركين
ذِي الطَّوْلِ
للسابقين . سنت خداوند است جلّ جلاله كه بنده را بآيت وعيد بترساند تا بنده در ان شكسته و كوفته گردد سوزى و نيازى در بندگى بنمايد زاريى و خواريى بر خود نهد ، آن گه رب العزة بنعت رأفت و رحمت بآيت وعد تدارك دل وى كند و بفضل و رحمت خود او را بشارت دهد ، نه بينى كه
شَدِيدِ الْعِقابِ
گفت تابنده در زارى و خواهش آيد ،
ذِي الطَّوْلِ
در ان پيوست تا بنده در ناز و در رامش آيد ، بنده در سماع
شَدِيدِ الْعِقابِ
بسوزد و بگدازد به زبان انكسار گويد :
پر آب دو ديده و پر آتش جگرم * پر باد دو دستم و پر از خاك سرم