احديّت گردد جلّ جلاله ، و آنچه بمعنى تعجب است با افعال وى گردد عزّ شأنه ، تنزيه آنست كه فرمود :
سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ
سُبْحانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ
سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ
سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيراً
و هم ازين باب است حكايت از قول موسى و عيسى و يونس :
سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ
سُبْحانَكَ ما يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ ما لَيْسَ لِي بِحَقٍّ
سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
و آنچه بمعنى تعجّب است :
سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا
سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ
، و هم ازين باب است :
سُبْحانَهُ إِذا قَضى أَمْراً
،
فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ
- پاكى و بىعيبى خداى را كه بدست اوست و بداشت او پادشاهى همه چيز ،
وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
و بازگشت همه خلق با اوست و بازگشت همه كار با خواست او و بازگشت هر بودنى با حكم او ، و قيل :
وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
امّا الى الجنّة و امّا الى النار .
اگر كسى خواهد كه او را بسطى باشد در سخن از روى وعظ و تذكير درين سورة يس مفرد جمعى كردهام آن را تحصيل كند كه تفسير بيش ازين احتمال نكند و نسق تفسير بگذاشتن شرط نيست ،
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ فاكِهُونَ
- وكيع بن الجرّاح گفت : شغل ايشان در بهشت سماع است ، همانست كه جاى ديگر فرمود :
فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ
أَنْتُمْ وَ أَزْواجُكُمْ تُحْبَرُونَ
فهذا الخبر هو السّماع فى الجنّة ، بندهء مؤمن در بهشت آرزوى سماع كند ، ربّ العزة اسرافيل را فرستد تا بر جانب راست وى بيستد و قرآن خواندن گيرد ، داود بر چپ وى بايستد زبور خواندن گيرد ، بنده سماع همى كند تا وقت وى خوش گردد ، جان وى فرا سماع آيد ، دل وى فرا نشاط آيد ، سرّ وى فرا كار آيد ، از تن زبان ماند و بس ، از دل نشان ماند و بس ، از جان عيان ماند و بس ، تن در وجد واله شود ، دل در شهود مستهلك شود ، جان در وجود مستغرق گردد ، ديده آرزوى ديدار ذو الجلال كند ، دل آرزوى شراب طهور كند ، جان آرزوى سماع حق كند ، رب العزة