نيست . و گفتهاند : «
وَ أَنْبَتْنا فِيها »
يعنى فى الجبال ، «
مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ »
يوزن نحو الحديد و الرّصاص و النّحاس و الذهب و الفضّة و الزّرنيخ و الكحل و غير ذلك ممّا يوزن و زنا و يحتمل انّ المراد به المكيل و الموزون و المعدود لانّ مآل الكلّ الى الوزن كالحنطة و الشعير يولان الى الخبز الّذى يوزن و اشباه ذلك .
«
وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ »
جمع معيشة و هى مصدر عاش فجعل اسما لما يعاش به ، و وزن معايش مفاعل ، و لا يهمز ياؤه لانّها اصليّة و انّما تهمز الزائدة المنقلبة نحو صحائف و رسائل و عجائز ، «
وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ »
اى و سخرنا لكم من يخدمكم و اللَّه يرزقكم ، اى جعلنا لكم فى الارض معايش تعيشون بها و مماليك و دواب تنتفعون بها لكم نفعهم و على اللَّه رزقهم . و قيل و جعلنا لكم و لمن لستم له برازقين ، «
فِيها مَعايِشَ »
و هى الدواب و الانعام و الوحش و السّباع و الطير و العبيد و الاماء و جاز وقوع من على ما لا يعقل لاختلاطه به من يعقل . و قيل - من - ها هنا بمعنى - ما - كقوله :
« فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى رِجْلَيْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى أَرْبَعٍ »
.
النوبة الثالثة
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
: بنام او كه زبانها گويا شده بنام او ، جانها شيدا شده بنام او ، بيگانه آشنا شده بنام او ، زشتيها زيبا شده بنام او ، كارها هويدا شده بنام او ، راهها پيدا شده بنام او . بنام او كه چشمهاى مشتاقان گريان بنام او ، دلهاى عارفان سوزان بنام او ، سرّهاى والهان خروشان بنام او ، تنهاى عاشقان پيچان « 1 » بنام او . - بنام او كه جانها اسير پيغام او ، عارف افتاده بدام او ، مشتاق « 2 » مست مهر از جام او ، طوبى كسى را كه ازين جام شربتى كشيد ، يا درين راه منزلى بريد ، دل وى بنور اعظم افروخته و بروح انس زنده و بعزّ وصال فرخنده ، گهى در حيرت شهود مكاشف جلال ، گهى در بحر وجود غرقهء لطف و جمال ، به زبان ناز و دلال همىگويد :
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : بى جان .
( 2 ) - نسخهء الف : مشتاقان .