بملاقات دل با حق و معارضهء سرّ با غيب و مشاهدهء جان در منزلعيان و حثّ كردن است بر اخلاص عمل و قصر امل و وفا كردن بپذيرفتهء روز اوّل آن گه كه اين تقرير ميرفت :
أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى
.
قوله :
وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ
نمىخواستند كه از صحبت و مشاهدهء رسول خدا باز مانند و از درويشى و بى كامى ساز رفتن نداشتند ، آمدند و از سر سوز و نياز سؤال كردند ، چون مقصود بر نيامد ، وقت را اندوهگن و حزين برگشتند و گريستن در گرفتند ، مصطفى ص گفت :
« ما من عين الا و هى باكية يوم القيمة الّا اربعة اعين ، عين فقئت فى سبيل اللَّه و عين غضّت عن محارم اللَّه و عين باتت ساهرة ساجدة للَّه و عين بكت من خشية اللَّه » .
پير طريقت گفت : آه از روز بترى ، فرياد از درد واماندگى ، الهى ، چه سوز است اين كه از بيم فوت تو در جان ما ، در عالم كس نيست كه ببخشايد بروز زمان ما . الهى ! دلى دارم پر درد و جانى پر زحير ، عزيز دو گيتى ، اين بيچاره را چه تدبير .
قال لى من احب و البين قد جدّ * و دمعى موافق لشهيقى
ما ترى فى الطريق تصنع بعدى * قلت ابكى عليك طول الطريق
چندان بزاريدند و اشك از ديده فرو باريدند كه آن حزن و آن اندوه بدرگاه نبوّت ، ايشان را و سيلتى گشت ، مصطفى ص ايشان را باز ديد گفت :
« تأهّبوا للخروج » .
گفتند يا رسول اللَّه آن چه بود و اين چيست گفت :
« لست احملكم انا و انما حاملكم اللَّه »
يقول اللَّه تعالى :
وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
لما تمحضت قلوبهم للتعلق باللّه و بكت عيونهم على ما عجزوا عن اداء حق اللَّه ، تدارك اللَّه احوالهم فامر رسوله ( ص ) ان يحملهم ، بذلك جرت سنته سبحانه فقال :
وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا
قوله :
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً وَ يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ . . .
الاية .
انديشهء ناراست و خبث اعتقاد و همت به دو مكر نهان ايشان بنگر ، كه چه فرو آورد بسر ايشان . چشم بر روز بد مسلمانان نهادند تا خود بروز بد رسيدند ، محنت و نقمت مسلمانان خواستند و خود همه محنت و نقمت ديدند . اينست حكم خداوند جل جلاله :
لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
. و لقد قيل فى المثل : اذا حفرت لاخيك