بَخِلُوا بِهِ
به آن فضل او بخيل آمدند ،
وَ تَوَلَّوْا
و از آن پيمان و عهد برگشتند ،
وَ هُمْ مُعْرِضُونَ . ( 76 )
و از وفا روى گردانيدند .
فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ
بر پى آن عهد شكستن ايشان خداى در دل ايشان نفاق افكند ،
إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ
تا كه مىبود و آن نفاق در دل ايشان تا آن روز كه با آن او را بيند ،
بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ
به آنچه با خداى خلف آوردند و پيمان شكستند در آن عهد كه با وى كرده بودند ،
وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ . ( 77 )
و به آن دروغ كه ميگفتند .
أَ لَمْ يَعْلَمُوا
نميدانند ،
أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ
كه خداى ميداند پوشيدهء ايشان و راز ايشان ،
وَ أَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ . ( 78 )
و خداى دانا است به همه پوشيدهها .
النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
يعنى - فى التعاضد و التناصر و الرحمة و المحبة . و
فى الخبر المهاجرون و الانصار بعضهم اولياء بعض فى الدنيا و الآخرة و الطلقاء من قريش و العتقاء من ثقيف بعضهم اولياء بعض فى الدنيا و الآخرة
ميگويد : مؤمنان مردان و زنان همه يار يكديگراند . و دوست يكديگر و كلمهء ايشان و اعتقاد ايشان و همت ايشان در كار دين يكى است و درين اخلاق پسنديده و شرائع دين كه درين آيت بر شمرد چون امر معروف و نهى منكر و بپاى داشت زكات و نماز و طاعت خداى و رسول همه چون هماند در ميان ايشان مخالف نه يكى از ايشان جز موافق نه ، پيوسته بر يكديگر مشفق و مهربان رنج و راحت يكى رنج و راحت همگان است ، اينست كه مصطفى گفت :
« المؤمن للمؤمن كالبنيان يشدّ بعضه بعضا و المؤمن من اهل الايمان بمنزلة الرأس من الجسد ،
آن گه گفت :
أُولئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ
يعنى - اذا صاروا اليه . فردا كه اين مؤمنان بر خداى رسند بر ايشان رحمت كند و بدرجات جنات رساند آن بهشت و درجات كه خداى مؤمنان را به آن وعده داد .