النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
- مقاتل گفت : سبب نزول اين آيت آن بود كه مردى مسلمان نماز ميكرد ، و در نماز اللَّه را ميخواند ، و رحمن را ميخواند . مردى از مشركان مكه اين از وى بشنيد ، گفت : أ ليس يزعم محمد و أصحابه انّهم يعبدون ربّا واحدا ؟ فما بال هذا يدعو ربين اثنين ؟ ! گفت : محمد و اصحاب وى ميگويند كه :
ما يك خداى مىپرستيم ، چون است كه اين مرد دو خداى را ميخواند ؟ ! جبرئيل آمد بجواب وى آيت آورد :
وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
خداى را نامهاست ، و آن نامها همه پاك و نيكو و بسزاست ، و بر وفق اين مصطفى ( ص ) گفت :
« ان للَّه تبارك و تعالى تسعة و تسعين اسما ، مائة غير واحد ، انّه وتر يحبّ الوتر ، من احصاها كلها دخل الجنّة » .
و
روى « من حفظها و من احصاها دخل الجنّة » .
نامهاى خدا همه صفات وىاند ، و فرق اينست ميان نام و صفت ، مگر آنكه در اسم دلالت اشارت است ، و در صفت دلالت فائده .
و گفتهاند : اين آيت دليل است كه اسم و مسمى يكى است نام و نامور ، كه ميگويد :
لِلَّهِ الْأَسْماءُ
، و اگر هر دو يكى نبودى اسماء غير اللَّه را بودى نه اللَّه را ، و فائدهء للَّه باطل شدى ، و اين نامها بر بندگان خويش اظهار كرد ، و ايشان را در آموخت تا بر خوانند او را بدان نامها ، و بدانند او را ، و بشناسند ، چنان كه گفت تعالى و تقدس :
فَادْعُوهُ بِها
او را كه خوانيد به آن نامها خوانيد كه خود گفت ، و خود را آن نام نهاد . چون خود را جواد نام نهاد ، بگو يا جواد ! مگو سخىّ ! اگر چه بدان معنى است ، كه جواد خود را گفت و سخى نگفت . و بناء اين بر توقيف است . رحيم ميگوى ، رقيق مگوى . قوى ميگوى ، جلد مگوى ، و على هذا هر نام و صفت و نعت كه خود را گفت ميگوى ، و به آن درمگذر ، و زيادت و نقصان در آن ميار . اينست كه ميگويد :
فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ