وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ
- ميگويد : خاك خوش و تربت پاك كه در آن آميغ نمك و سنگ و ناخوش نبود ،
يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ
بيرون آيد نبات آن باذن خدا ، چنان كه خدا خواهد . از مقادير و مواقيت و از الوان و طعوم نباتى نيكو ، و طعامى خوش ، و ريعى تمام ، چنان كه مردم را به كار آيد ، و به آن منتفع شوند . اين مثل مؤمن است كه در قرآن بشنود ، و اثر ايمان و قرآن و اعتقاد داشتن به آن بر وى پيدا بود ، و نفع آن بوى رسد .
وَ الَّذِي خَبُثَ
من البلدان ، يعنى الارض السبخة اصابها المطر ، فلم تنبت الا نكدا . و زمين شور ناخوش اگر چه باران بدان رسد نبات از آن بيرون نيايد مگر اندكى ضعيف بىحاصل بىريع ، كه هم بر جاى بخوشد ، و كس به آن منتفع نشود . اين مثل كافر است كه ايمان و قرآن بشنود ، اما در وى اثر نكند ، و بدان منتفع نگردد ، و گفتهاند : اين مثل آدم و ذريت وى است ، فمنهم طيب مؤمن و منهم خبيث كافر .
كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ
- شكر درين آيت نامى است ايمان و تصديق را ، يشكرون يعنى يؤمنون ، كقوله تعالى :
وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ
.
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
- ربّ نام خداوند است ، نور نام نور پيغام و مهر و پيوند است ، پروردگار جهانيان ، و دارندهء خلقان ، و ديّان مهربان ، پاك است و بىهمتا ، و داور چون و چرا ، و ناآلوده به هيچ ناسزا ، پيداست خود را بدرستى ، پيداست خود را بهستى ، پيداست دل را بدوستى ، يگانهء بسنده ، و بداشت هر كس رسنده ، و با راست داشت دلها تاونده ، هر چيزى را خداونده ، و هر هستى را بدارنده ، و هر فرا رسيدنى را پروراننده .
اول رب گفت نصيب عامهء خلق را ، پس اللَّه گفت نصيب عارفان و صديقان را .