نه بيوسى . احسان آنست كه بجاى آنكه با تو نيكويى كرد از آنچه وى كرد بيش كنى ، و بجاى آن كس كه با تو بد كرد نيكويى كنى . اينست طريق جوانمردان و سيرت مردان .
و گفتهاند : عدل آنست كه در معاملت راست ستانى ، و راست دهى . احسان آنست كه خشك ستانى و چرب دهى . عدل آنست كه در جواب سلام گويى : و عليكم السلام احسان آنست كه : و رحمة اللَّه در افزايى . عدل آنست كه گفت :
وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها
،
وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ
،
وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ
. احسان آنست كه گفت :
فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ
. عفو بدكار نيكوست ، و نيكوتر آنست كه بر عفو بيفزايى ، و نيكويى كنى ، چنان كه رب العزة گفت :
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ
،
وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ
،
فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ
،
وَ أْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها
.
ثم قال تعالى :
وَ أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ
- جنيد گفت : امرنا بحفظ السر ، و علوّ الهمة ، و أن نرضى باللّه عوضا عمّا سواه . ميگويد : سر خود صافى داريد ، تا حق بشناسيد . خوى فراوى كنيد تا بستاخ گرديد . همه لطف وى بينيد تا مهر بر وى نهيد ، بر مركب خدمت نشينيد ، تا به منزل حرمت رسيد . بحرمت بيش آئيد تا بصحبت رسيد . همت عالى داريد تا با وى بمانيد .
در وصف مصطفى ( ص ) گفتهاند كه : اللَّه با وى دو كرامت كرد كه با هيچ كس از فرزند آدم نكرد : يكى آنست كه بزرگ همت بود . ديگر آنكه متواضع بود . علو همت وى بدان جاى بود كه در خبر است كه :
« ما مدّ يده الى طمع قط » ،
و در تواضع چنان بود كه گفت :
« لو دعيت الى كراع لأجبت ، و لو أهدى الىّ ذراع لقبلت » .
چون با خود نگرستى از همه ضعيفان خود را ضعيفتر دانستى از متواضعى كه بود . ازينجا گفتى :
« لا تفضّلونى على يونس بن متى .
چون با حق نگرستى كونين و عالمين در