«
وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ »
- يعنى اولياؤه الذين هداهم ، و الّذين سعدوا بيمين الحق .
اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
- مقاتل حيان گفت : مشركان او را وا ملّت « 1 » پدران خويش ميخواندند ، و ميگفتند : تو بدين پدران خويش باز آى . اگر آن را پس آوردى بودى ما ترا كفيلايم ، ايستادهايم بدان ، و بر خود ميگيريم . رب العالمين آيت فرستاد كه :
اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
تو بر پى آن باش كه به تو فرستادهاند از قرآن و وحى ، و بدان عمل كن ، و كاربند باش . آن گه گفت :
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
- كلمهء توحيد درين ميان آوردن معنى آنست كه : سخن ايشان مشنو ، و ايشان را برين كلمهء توحيد خوان كه : «
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ »
. و گفتهاند : معنى آنست كه بر پى قرآن رو ، آن قرآن كه خداى يكتاى يگانه فرو فرستاد ، ثم قال :
وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
- از آن آيتها است كه آيت سيف آن را منسوخ كرده .
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
- ابن عباس گفت : چون اين آيت آمد كه
إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ
، مسلمانان هنگامى بتان را بد ميگفتند ، پس آن كافران در برابر آن معبود مسلمانان را بد ميگفتند ، و مسلمانان را در آن زمان قوّت آن نبود كه ايشان را از آن و از داشتندى « 2 » و از ايشان كين ستدندى . پس رب العالمين اين آيت فرو فرستاد :
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
. سدى گفت :
بوقت وفاة بو طالب قومى از قريش برخاستند بو سفيان و بو جهل و نضر حارث و اميّه و ابىّ پسران خلف و عقبة بن ابى معيط و عمرو بن العاص و اسود البخترى ، اين جماعت برخاستند ، و بر بو طالب شدند ، گفتند : تو سرور عرب و سيّد مايى ، و از بهر حرمت تو ما بسى رنج كشيديم ازين برادرزادهء تو محمّد ، و هنوز بر آنست كه ما را رنجاند ، و خدايان ما را بد گويد ، تو او را بر خوان ، و ميان ما عهدى بند ، كه نه او نام
هامش
( 1 ) - يعنى با ملت .
( 2 ) - ج : بازداشتندى .