و تبصر فى العين منّى القذى * و فى عينك الجذع لا تبصره
وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ
- معنى آنست كه شما ديگران را ميفرمائيد كه دين محمد گيريد و بوى ايمان آريد و خود نميكنيد ، پس از آنك در تورية نبوت محمد و تنزيل نامهء او مىيابيد و ميخوانيد .
أَ فَلا تَعْقِلُونَ
- در نمىيابيد زشتى اين كار و ناهموارى كه ميكنيد ؟ و ذلك ان اليهود كانت تقول لاقربائهم من المسلمين - اثبتوا على ما كنتم عليه و هم لا يؤمنون - فانزل اللَّه هذه الآية توبيخا لهم .
وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ
- مجاهد گفت - اين صبر بمعنى صوم است و خطاب با جهودان است ، و ايشان در بند شره و رياست بودند ، ترسيدند كه اگر بيان نعت مصطفى كنند آن رياست و معيشت كه ايشان را از سفلهء ايشان فايده ميبود بريشان فائت شود ، رب العالمين ايشان را به روزه و نماز فرمود . و روزه بدان فرمود تا شره ببرد ، و نماز بدان فرمود تا كبر ببرد و خشوع آرد ، و هر چند كه نماز و روزه از فروع دين است نه از اصول اما بمذهب شافعى و جماعتى از ائمه دين كافران بفروع دين مخاطب اند ، و اين اصل را شرحى است بجاى خويش گفته شود انشاء اللَّه تعالى .
بعضى مفسران گفتند - اين خطاب با مسلمانان است ، ميگويد شما كه مسلمانانايد و بهشت جاودانه و رضاء حق طلب ميكنيد -
اسْتَعِينُوا
على ذلك
بِالصَّبْرِ
على الطاعة و الصبر على المعصية ، بر اداء طاعت شكيبا باشيد و بر باز ايستادن از معصيت شكيبا ، و خطاب شرع امر است بطاعت و نهى از معصيت ، طاعت مخالف هواى نفس و معصيت موافق هواى نفس ، پس در هر دو صبر مىبايد هم بر طاعت كه خلاف نفس است و هم بر باز ايستادن از معصيت كه نفس خواهندهء آنست ، پس رب العالمين مسلمانان را على العموم ازينجا بصبر و نماز فرمود گفت
وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ
مصطفى را على الخصوص فرمود ، فقال تعالى
وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ
وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
و روى ان ابن عباس نعى اليه بنت له و هو فى سفر فاسترجع ، ثم قال عورة سترها اللَّه ، و مؤنة ، كفاها اللَّه ، و اجر ساقها اللَّه ، ثم نزل و صلّى ركعتين ، ثم قال