بشريت اين است كه به حساب و زيان هدفهاى اساسى خود متوجّه امور تفنّنى شده ، و اين زيانمندى نه تنها زمينهء التزام به دين بلكه در زمينهء تمدّن نيز ملاحظه مىشود ، و اين جزئى از موضع گيرى اشتباه و خطا آميز زندگى دنياست ، و شك نيست كه سبب آن فراموش كردن آخرت يا كافر بودن و ناباورى بدان دست ، زيرا چنين انسانى به دنبال هوى و خواهشهاى خود مىرود و نه تنها هدفهاى والاى خود را ( در آخرت ) فراموش مىكند بلكه مصالح حقيقى خود را ( در دنيا ) از ياد مىبرد ، چنان كه پروردگار ما سبحانه و تعالى دربارهء نظير او گويد : «
وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ / 79 وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً
« 119 » - و از آن كه دلش را از ذكر خود بىخبر ساختهايم و از پى هواى نفس خود مىرود و در كارهايش اسراف مىكند ، پيروى مكن . » امّا كسى كه تنها به دنيا باور دارد كوشش او براى سير كردن خواهشهاى نفسانى و گردآورى زينت خواهد بود و زينت دنيا او را سخت در خود فرو مىبرد و از حق دور مىكند . و از مظاهر همّت گماشتن افزون از حدّ به زينت توجه به پوستها و برونيها به حساب و زيان مغزها و درونيهاست . در حالى كه مؤمن به آخرت احساس مسئوليّت مىكند و مىداند كه مورد پرسش قرار مىگيرد و از اين رو در پيروى شهوتها و خواهشهاى نفسانى پى سپر نمىشود و به زينتى كه مخالف مصلحت حقيقى اوست روى نمىنهد و بدان سو رانده نمىشود .
«
وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ
- و فخر فروشى در ميان خود ، » فخر فروشى يكى ديگر از سرگرميهاى باطلى است كه انسان بدان سرگرم مىشود و از هدفهاى حقيقى خود باز مىماند ، اگر بازى باطل و سرگرمى بيهوده و زينت و آرايش نمايانگر جانب فردى فريفتگى به دنياست ، فخر فروشى به يكديگر همانا جانب اجتماعى همان حالت است . فخر فروشى نتيجهء مستقيم فريفته شدن به زينت و آرايش است كه انسان از خلال آن خود را كامل و برتر از ديگران مىبيند و
هامش
( 119 ) - الكهف / 28 .