«
وَ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوءِ
- و به آزارتان دست و زبان مىگشايند . » يعنى به انواع آزارهاى مادّى چون جنگ و تشديد عقوبت ، و معنوى چون جنگ تبليغاتى . / 303 اين آيات در مدينه و پس از آن كه شوكت مؤمنان قدرت يافت نازل شده ، از اين رو خداى تعالى به صورت فرضى دست يافتن مشركان را بر ايشان فرض مىكند و مؤيّد صدق گفتهء خداى عزّ و جلّ آن است كه مشركان ، هنگامى كه در مكّه نيرومندتر از مؤمنان بودند ، پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) و مؤمنان را از سرزمين خود بيرون كردند .
هم چنان كه دشمنان مؤمنان را امّتى مشخص كه قطعا از آنها جدا شده نمىشناسند و به اين حقيقت اعتراف ندارند ، بلكه مىكوشند ديگر بار آنان را به زير يوغ كفر بازگردانند .
«
وَ وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ
- و دوست دارند كه شما نيز كافر گرديد . » اين چنين است كه قرآن طبيعت و خصوصيّت دشمنان را مكشوف مىسازد ، و ما مىتوانيم از اين آيه دريابيم كه دوست داشتن و دوستى ورزيدن نسبت به كافران متضمّن خطرى بزرگ است كه هر كس چنان كند بدان خطر گرفتار مىشود ، و آن همانا كفر نسبت به خداى سبحان است .
دوم : وانگهى مؤمن راستين كسى است كه ايمان به آخرت و انديشيدن بدان را سنگ اصلى و بنلاد رفتار و سلوك خود مىشناسد ، و راه مستقيم « سواء السبيل » فقط آن است كه انسان پيشاپيش چيزى به تقديم رساند كه در آخرت به دو سود رساند ، و دوستدارى مؤمن نسبت به كافران ، در آن روز كه تمام روابط غير ايمانى از هم مىگسلد و نابود مىشود ، به مؤمن سودى نمىرساند .
«
لَنْ تَنْفَعَكُمْ أَرْحامُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ
- ( در روز قيامت ) نه خويشاوندان برايتان سود كنند و نه فرزندانتان . » در حالى كه اينان نزديكترين كسان به انساناند ، پس بنگر كه وضع ديگران چگونه خواهد بود ؟ و سبب آن است كه در آن روز هيچ گونه رابطهاى ميان