« مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ ، تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ »
معارج جمع معرج است مثل مساجد و معابد . يعنى جاى بلند رفتن ، عروج نمودن ، چه عروج حسّى باشد و چه عروج جسمى و معنوى ، فرق نمىكند ؛ تمام مكانهاى كه محل عروج اند همه مخلوق خدا است و به همين جهت خداى متعال جل جلاله آنها را به خود نسبت مىدهد . البته مراحل عروج متفاوت است ؛ بعضى اوقات انسان به وسيله چيزى بهسوى فضا مىرود به آن نيز عروج گفته مىشود . ملائكه به طرف آسمانها پرواز مىكند و بهسوى پروردگارشان مىروند ؛ آن را نيز عروج مىگويد . تقرب روحانى انسان با خدا نيز يك نوع عروج است . به هر صورتى كه باشد تمام مكانهاى عروج ، مخلوق خداست و خداوند جل جلاله صاحب معارج است .
« تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ »
قبلًا عرض كردم كه روح فرمانده فرشتهها است و در چند جاى قرآن كلمه روح ، همراه با كلمه ملائكه ، ذكر شده است . و در مجموع ، از آيات قرآن مجيد دانسته مىشود كه مقام روح ، بالاتر از مقام ملائكه است . چه مراد از روح ، جبرئيل باشد و چه موجود ديگرى غير از جبرئيل . در اين مورد بين مفسّرين گفتگو است . بههرحال قرآن مىفرمايد : ملائكه و روح ، بهسوى پروردگار خويش عروج مىكنند ، در روزىكه طول آن پنجاه هزار سال است . عروج فرشتهها معلوم نيست چگونه است ؟ ممكن است اين عروج ، حسّى باشد و ممكن است معنوى باشد ؛ ولى عروج معنوى فرشتهها ، محتمل به نظر مىرسد ؛ زيرا ملائكهها نيز مثل انسان ، نياز به تكامل معنوى دارند و ممكن است فرشتهها براى تكامل خودشان بهسوى خدا