عروج كنند . اما سؤال اساسى در مورد روز عروج است كه اين روز با وصفى كه ذكر شده كدام روز است ؟ .
عرض كردم كه در اصل قضيه ( درازى روز ) مشكلى وجود ندارد ؛ زيرا كره زمين و يا هر كره ديگر ، بهدور محور خود مىچرخد . آن حصّه از كره كه مقابل خورشيد قرار مىگيرد ، روز است و حصّه ديگرى كه پشت به طرف خورشيد است شب گفته مىشود . البته صحبت ما در خصوص كره زمين نيست ؛ بلكه در خصوص كرات صحبت مىكنيم . به نظر من دو عامل وجود دارد كه سبب درازى روز و شب در كرات مىشود :
عامل اول : حركت وضعى ضعيف : مثلًا كره ماه ( قمر ) شايد به اندازه يك حصّه از چهارده حصّه كره زمين باشد ؛ چون حركت وضعى آن كه به دور خود مى چرخد ، كند است ؛ از اين جهت روز كره ماه ، تقريبا چهارده برابر روز زمين است . از نظر حجم كره ماه ، خيلى كوچكتر از كره زمين است ؛ ولى از اينكه حركت وضعى آن كند است شب و روزكره ماه ، چهارده برابر روز كره زمين است . حالا در همين كره زمين كه ما زندگانى مىكنيم ، نيز شب و روزى يكسان ندارد و بعضى مناطق با مناطق ديگر فرق دارد ؛ مثلًا در قطب شمال و جنوب ، شش ماه شب و شش ماه روزاست . اماّ بر عكس ، در بعضى مناطق جهان ، در بيست و چهار ساعت ، يكساعت شب است و بقيه همه روز است .
عامل دوم : بزرگى كرات نيز در طولانى بودن شب و روز تاثير دارد . هر چند كره بزرگ باشد ، شب و روز آن نيز به همان اندازه دراز مىشود . خصوصاً اگر حركت وضعى آن نيز كُند باشد . كره قيامت ، بهنظر من هزاران مرتبه از كرهزمين بزرگتر است ؛ زيرا در آنجا تمام انسانها از ابتداى خلقت تا روز قيامت محشور مىشوند . تعداد انسانها به قدرى زياد مىشود كه براى ما قابل تصوّر نيست . بنابراين كره
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — صفحة 112
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١١٢