صفات ذاتى خداوند زائد بر ذات او بوده و قائم بذات حضرتش مىباشد مانند قيام علم و قدرت و حيات ما انسانها بذرات ما و اين صفات ممكن الوجودند كه استثنائا قديم مىباشد . « 1 »
( 6 ) تجرد و نفى جسميت
خداوند متعال جسم نيست ، بلكه موجودى است مجرد از جسم و ماده ، بعضى از مردم عوام و كوتاهفكر چنين ميپندارند كه خداوند جسم بوده در آسمانها سكونت دارد ، اساسا در نظر آنان موجوديت با جسميّت مرادف است ، در حالى كه موجود گاهى مادى مىباشد و گاهى مجرد ، و ما در مباحث گذشته ثابت نموديم كه آفريدگار جهان ممكن نيست مادّه و مادى باشد .
ما دلائل عقلى فراوانى داريم كه خداوند واجب الوجود جسم نيست اينك پارهاى از آنها :
( 1 ) هر جسم به مكان احتياج دارد ، واجب الوجود بىنياز مطلق است ، و احتياجى در او متصوّر نيست .
( 2 ) هر جسم مركّب است و هر مركّب مولود و معلول اجزاى خود است و ما سابقا فهميديم كه واجب الوجود معلول هيچ چيزى نيست .
( 3 ) تجربه دلالت مىكند كه جسم نمىتواند پديد آورندهى جسم باشد ، و طبعا خالق الاجسام جسم نبوده ، مجرد مىباشد .
هامش
( 1 ) اين موضوع در كتب كلامى ذكر شده از باب نمونه به ص 37 ج 3 شرح مواقف مراجعه شود .