( 6 ) علت جهان اگر فاعل مختار و خالق عالم و حكيم ميبود بايد تمام كارهاى او داراى هدف و حكمت ميبود ، در حالى كه غرض و فائدهء بسى از موجودات بر ما معلوم نيست .
علوم هزاران فائده و حكمت تعدادى از موجودات را بدست آورده و نظام عالم ، عقول بشر را بتعجب بلكه بتحير انداخته و اين نظام دليلى قطعى و برهان يقينى بر علم و قدرت و حكمت و تدبير آفريدگار جهان است ، و جهل ما بفوائد پارهاى از موجودات دليل بر نبودن فائده نيست ، بشر در سابق خيلى از اسرار موجودات را نميدانست امروز ببركت علم به آنها آشنا شده چيزهائى كه امروز به نظر ما بىفايده و يا احيانا مضر جلوه مىكند در آينده بر اثر ترقى علوم داراى منافع و فوائد زيادى خواهند شد .
ماديّين پارهاى از حوادثى را كه براى بشر موجب نقص و شرّ و ضرر است برخ خداشناسان ميكنند و ميگويند اگر خلقت تابع اراده مىبود اين قبيل حوادث در حلقهء هستى داخل نميشد .
نگارنده جواب اين شبهه را بطور مسبوطى در رسالهى ( حل 66 سؤال دينى ) خود داده است . و درين كتاب در بحث حكمت خداوند ، بنحو ديگرى به آن جواب مفصلّى خواهيم داد .
خوانندهء عزير :
اگر انسان عاقلى داخل يك كارخانهء بزرگ طيارهسازى يا توليد برق و غيره شود و فوائد اكثر اجزاء و ماشينهاى كارخانه را
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى) — صفحة 106
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٠٦