نميتواند ادعاى ازليّت آنها را بنمايد از كجا آمد بچه ترتيب از نيستى بوجود آمد ؟ هر جوابى كخه مادى در حدوث اين صور بدهد ، الهى همان جواب را در حدوث مادّه خواهد داد . و به سخن ديگر هر موجود مادّى بايد چهار سبب داشته باشد ، فاعلى ، غائى ، صورى ، مادى ، يعنى هر مادّى مادّه ميخواهد ولى خود مادّه سبب مادى و صورى نمىخواهد ، ابداعى است ، و تنها سبب فاعلى و غائى لازم دارد .
( 4 ) هر موجود بايد در دائرهء زمان و مكان داخل باشد و موجودى كه خارج از آن فرض شود غير ممكن است .
اين ادعاء بر خلاف علم و فلسفه است ، زيرا فلسفه ( كه قلمرو حكومت او بيشتر از علم است ) ميگويد هر موجود مادّى و هر شئ جسمانى بايد زمان و مكان داشته باشد ، نه هر موجود حتى اگر مجرد از مادّه باشد ، بلكه ما در بحث صفات خداوند دليل عقلى بر امتناع زمانى و مكانى بودن خداوند ذكر خواهيم نمود ، زيرا زمان و مكان مخلوق خداوند است نه محيط بر او ( دقت شود ) .
( 5 ) حدوث مادّه محسوس نيست پس قديم است .
آفرين بر فكر مادى و روش ما ديگرى ! اين آقاى گوينده اين قدر شعور نداشته كه ممكن است كسى اين گفته را عكس كند و بگويد قدم و ازليّت مادّه محسوس نيست پس حادث است .
خوانندهء گرامى به ياد دارد كه ما به همين زوديها حدوث سراسر جهان امكانى را مبرهن نموديم .
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى) — صفحة 105
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٠٥