جهان اشتباه است « 1 » .
ماديها چه ميگويند ؟
انكار واجب الوجود آفريدگار جهان غير قابل استدلال است موضوعيكه از هر حيث دلائل و شواهد دارد . فلسفه مصداق اوست ، علوم مثبت اوست ، فطرت و سرشت آدمى گواه اوست ، كجا شك و ترديد به او راه ميبايد ؟
حرفهائى را كه ماديين گفتهاند تقريبا به بهانهگيريهاى بنى اسرائيل و لجبازيهاى يهود شباهت دارد كه قابليت شنيدن و رد كردن را ندارد .
ولى قانون بحث و مناظره مقتضى است همانطوريكه طرف مطالب خودش را ميگويد دعاوى طرف ديگر را نيز بايد با كمال حوصله گوش بدهد و با منطق عقلى و روش انصاف جواب بدهد .
و لذا ما گفتههاى آنها را درين جا با پاسخ آنها مينگاريم .
آنها ميگويند :
( 1 ) آفريدگار جهان بيكى از حواس انسانى درك نمىشود ، و تجربه وجود او را اثبات ننموده و لذا نميشود به او ايمان آورد ، ما سابقا ثابت نموديم كه مدركات ما منحصر بمحسوسات نيست ، بلكه معقولات هم حجيّت دارد بلكه اساس اعتبار حسيات فقط حكم عقل است ، يعنى اگر معقول حجت نباشد محسوس هم بىارزش مىشود
هامش
( 1 ) ولى بايد متوجه بود كه ماديها الم را بىنياز از فاعل ميدانند و فلاسفهء متافيزيك آن را معلول ارادهء واجب الوجود ميدانند .