يك سوال مهم
اين آيه تنها جهاد دفاعى را اذن داده است يا جهاد دفاعى و ابتدايى هردو را ؟
مناسبت جمله
« يُقاتِلُونَ »
مشروعيت جهاد دفاعى است و مناسبت جمله
« ظَلَمُوا »
جهاد ابتدايى و دفاعى مى باشد كه ظلم گذشته سبب اذن مطلق جهاد به هردو قسم آن مىشود .
يك احتمال ديگر هم مى رود كه هردو جمله مذكور تنها جنگ دفاعى را اذن داده باشد ، ولى در هر صورت اين آيه تنها به مهاجرين مكه به قرينه
« بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا »
اذن جهاد را داده است نه به همه مهاجرين ، تا چه رسد به انصار و ساير مسلمانان .
بلى آيات ديگر قرآن جهاد ابتدايى و دفاعى را واجب نموده است و به نظر نگارنده كه در كتاب حدود الشريعة نوشته ام ، وجوب ابتدايى جهاد - تا چه رسد به وجوب دفاعى آن - تا امروز و تا قيامت باقى مى باشد و نظر مشهور اماميه كه وجوب جهاد ابتدايى را مشروط به اذن امام معصوم مى دانند ، فاقد دليل معتبر است ؛ و اجماع منقول و يا روايات غير معتبرة السند ، آيات محكمات قرآن را تخصيص يا تقييد نمى تواند .
آيه معنونه هرچند از مجرد اذن صحبت مىكند ، ولى معلوم است كه جهاد به عنوان يك عمل جانبر كه قتل نفوس و قطع اعضاى بدن و اتلاف اموال و آوارگى مردم را دربر دارد ، نمىشود كه از دو حكم الزامى حرمت و وجوب بيرون باشد .
دفاع و دفع خداوند
در آيه 38 سوره حج مى فرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا . . » .
و در آيه چهلم آن مى