تشريع جهاد
در مكه مكرمه در طول سيزده سال ، مسلمانان مورد شكنجه و آزار بودند ، و به طبيعت حال جمعى از جوانان خواهان مقابله بالمثل بودند و از آن حضرت ( ص ) اذن مى خواستند كه خداوند اذن آن را نداد ، دليل آن روشن بود ؛ زيرا مسلمانان اندك بودند ، و به اندك درگيرى همه كشته مى شدند ، وقتى مسلمانان در مدينه آمدند و محل خوبى پيدا كردند ، وضع آنان از نظر كيفى و كمى بهتر شد و به اعتقاد جمعى « 1 » به اين آيه اذن جهاد به آنان داده شد :
« أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ » .
( سوره حج ، آيه 39 ) . براى كسانى كه مورد قتال واقع مى شوند ، اذن داده شده ( كه بجنگند ) و خداوند بر يارى آنان توانمند است .
ظاهر آيه سابق بر اين آيه ( آيه 38 ) كه مى فرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا . . . . » .
نيز مقدمه صدور همين اذن قتال است و قرآن علت اين اذن قتال را مظلوميت مأذونين مىداند ، يعنى مسلمانان مهاجرين در مكه در مدت سيزده سال به انواع ستم هاى گوناگون گرفتار بودند ، و بعد از همه آن مظالم ، سه سال در دره ابى طالب - مكانى بين شهر مكه و محل حجون كه فعلا مورد ديد حاجيان است - از همه وحشتناك تر بود ؛ مسلمان را مجبور به ترك وطن و هجرت به حبشه و مدينه نمودند .
هامش
( 1 ) - به قولى اولين آيهى كه جهاد را مشروع دانست ، آيه 190 سوره بقره بوده :« وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ » .و به قولى آيه 111 سوره توبه بوده :« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ » .و اين آيه جهادى ابتدايى و دفاعى هردو را شامل مىشود .