خيرالبريه و عمق شرّالبريه پيش مى برند . ما اگر عامل شخصيت عالى و سافل محقق نشوند و يا متساوى باشند ، به قول منطقىها نتيجه تابع أخس مقدمتين است . و إنسان گاهى چنين است ؛ يعنى بين افراط و تفريط پيش مىرود .
تفصيل هر چيز
« وَ كُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْناهُ تَفْصِيلًا »
( الإسراء : 12 ) ؛ هر منصف متعمّق مىداند كه تفصيل همه چيز كه به زندگانى دينى ما تعلّق دارد ، در قرآن وجود ندارد . حتى تفصيل هر موضوعى كه به عقايد مربوط باشد تا چه رسد به فروع شرعيات و مسايل اقتصاد و سياست و غيره ، بنابراين مشكلى وجود ندارد كه تفصيل هر شئ را تفصيل خارجى بدانيم نه تفصيل تنزيلى در قرآن . والله اعلم بكلامه و مراده .
در قيامت همه مى توانند بخوانند
« وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً ، اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً »
( الإسراء : 13 ، 14 ) ؛ از اين دو آيه چهار مطلب كلّى بدست مىآيد : معناى آيه : هر انسان عمل او در گردن او چسپيده كه در روز قيامت آن را نوشته ، بيرون مىآوريم كه براى او باز مىشود . نامهات را بخوان خودت براى حساب خود كفايت مىكنى .
1 - عمل هر إنسان با خودش ملازم است . و از او در قيامت جدايى ندارد . و چنانچه عفو خدا و شفاعت شافعين به او برسد سبب ثانوى است . كه اعمال بد او از او جدا مىشود . پس چه بهتر كه در همين دنيا از كارهاى بد توبه و حد اقل استغفار كنيم تا به عذاب جسمانى و روحانى رسوايى ميدان قيامت گرفتار نياييم .
2 - نامه اعمال خوب و بد همه به هر إنسان داده مىشود .