ديگر خود به آنها اشاره كردهايم ، بلكه تا حدودى قصور جماعاتى از پيروان اديان منسوخه و طرق مخترعه باطله براى هوشمندان محسوس است .
بلى آنانى كه به حسن و قبح عقلى به حسب ظاهر پاى بندى ندارند مىگويند : كافر قاصر هم مستحق عقاب مى باشند ، ولى اين نظريه بدور از عقل عملى إنسان بوده و خلاف قرآن نيز مىباشد .
بلى كفّار و مخالفين عقايد و اعمال حقه دين خدا بر سه دسته اند :
1 - عالم منكر و لجباز مانند معاصرين انبياء ( ع ) كه قرآن مجيد حال آنها را بيان مىكند .
2 - تقصير كنندگان جاهل كه براى تحصيل حق اقدامى نمىكنند .
3 - قاصرينى كه از نظر فهم و عمل هردو و يا از نظر يكى به حق رسيده نمىتوانند ، كه گاهى مستند به ضعف مقتضى و گاهى به وجود مانع قوى مى باشند . اين دسته از دو دسته قبلى به مراتب بيشتر اند كه مستحق عقاب بر كفر و ضلال خود نيستند . خداوند با اينان در قيامت چه كار خواهد كرد ؟ معدوم مىشوند و يا مورد امتحان قرار مىگيرند ؟ كه در روايات شيعه و سنى وارد شده « 1 » و يا معامله ديگرى مى نمايد ، بايد گفت والله العالم .
فضا تا چه حد مسخّر إنسان است
« وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ . . . »
( النحل : 12 ) ؛ شب و روز و خورشيد و ماه براى شما مسخّر شده يعنى مورد استفاده شما قرار گرفته است .
بنا براين مركز منظومه شمسى و ماه كه از توابع زمين ما است و شب و روزى كه از گردش زمين ما و نور خورشيد است براى تأمين منافع ما مىباشد ولى ستارگان كهكشانما و كهكشانهاى ديگر ، ربطى به ما ندارد لذا تعبير قرآن در اين آيه بعد از جمله فوق عوض مىشود :
« وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ »
( النحل : 12 ) ؛ يعنى ستارگان
هامش
( 1 ) - به جلد 5 بحارالانوار و معجم الاحاديث المعتبرة ج 1 و به كتاب الفصل ابن حزم اندلسى مراجعه شود .