آنها در همين كتاب ذكر شده است .
سوما : شماره افراد جاهل قاصر هميشه از شماره معاندان و مقصران بيشتر بوده و اين اكثريت با علت غايى فوق ( عبادت براى خدا ) ساز گار نيست .
بنابراين عبادت علت ثانوى خلقت است كه تاسيس شرايع توسط رسولان تابع علل خاصى مىباشد و علت اولى آن معلوم نيست و سؤالات متعددى از اينجا ، دفاع مىشود و اين بحث تفصيل مىخواهد كه مجال آن در اين جا نيست و اين نظر جزمى و يا ظنى دوره پيرى در سن هشتادمينسالگى اينجانب است . والله اعلم .
سرزنش پيامبر اكرم ( ص )
« وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ »
( الانعام : 35 ) ، اگر رو گردانى ( آنان ) از قرآن و إيمان بر تو بزرگ ( و سنگين ) است پس اگرمى توانى تا كانالى در زمين حفر كنى يا پله اى در آسمان بطلبى تا معجزه اى براى آنان به يارى ( اقدام كن ) اگر خدا ( به اراده إجبارى ) مى خواست حتماً آنان را بر هدايت جمع مىكرد پس از نادانان مباش .
البته حضرت پيامبر ( ص ) در سوره عبس نيز سرزنش شده است ولى جمله آخرآيه فوق سوره أنعام خيلى سنگين است به نوح ( ع ) هم همين سرزنش سنگين تعلق گرفت
« إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ »
( هود : 46 ) ؛ من ترا موعظه مىكنم كه از جمله جاهلان باشى . به موسى ( ع ) و هارون ( ع ) دو پيامبر عاليقدر خطاب مىكند :
« وَ لا تَتَّبِعانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »
( يونس : 89 ) ؛ پيروى راه نادانان را نكنيد .
باز به افضل بشر سرور رسولان خطاب مىكند :
« لَقَدْ جاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ المُمْتَرِينَ ؛ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخاسِرِينَ »
( يونس : 94 - 95 ) ؛ براى تو حق آمد از جمله ترديد كنندگان نباشى و از كسانى نباشى كه آيات خدا را نسبت به دورغ