اقدامات برخى از مسؤولين متأثّر مىشدند .
از جمله مسائلى كه در اين دوره ايشان را بيش از آنچه تصوّر مىشد محزون و متأثّر نمود طرح استعمارى « كاهش جمعيّت » بود . از آغاز زمزمههاى اين طرح ايشان هميشه نارضايتى خود را ابراز فرموده و نسبت به خطرات آن هشدار ميدادند . حتّى پس از مدّتى ديگر در نماز جمعه شركت نكردند ، با اينكه به حسب فتوا ، نماز جمعه را واجب عينى و تعيينى مىدانستند ، ولى ميفرمودند : نماز جمعهاى كه در آن بر خلاف اصول اسلام سخن گفته شود و از كاهش جمعيّت مسلمانان دفاع شده و تبليغ گردد ، شركت در آن براى شخصى چون من كه رفتنم تأييدى بر مطالب آنهاست واجب نيست .
غم و اندوه ايشان كماكان باقى ماند و روز به روز افزوده شد ، خصوصاً پس از آنكه شنيدند مجلس تصويب نموده است كه خانوادههاى پرجمعيّت از بسيارى از مزاياى اجتماعى محروم باشند . مكرّر ميفرمودند : آيا آقاى . . . نيز در مجلس حضور داشته و چنين طرحى در مجلس تصويب شده است ؟ !
در ماههاى آخر عمر شريفشان هر روز در منزل و مجالس و محافل خصوصى با شدّت ، ناراحتى خود را از اين مسأله ابراز ميكردند و ميفرمودند :
دشمنان اسلام آن كارى را كه مىخواستند بكنند كردند و نسل شيعيان را عقيم نمودند و اين امر ديگر به اين زوديها قابل اصلاح نخواهد بود . هر بار اين مطلب را ميفرمودند صورتشان از غصّه چنان سرخ مىشد كه حقير نگران مىشدم كه عارضهء سكتهء ايشان عود نمايد ، و گمان حقير اين بود كه ايشان از غصّهء اين مسأله دق كردند و اين معنا در سكتهء نهائى ايشان دخيل بود .
ايشان در مسألهء كاهش جمعيّت نيز همچون ديگر مسائل سنگتمام گذاشتند و چون ديدند روز به روز تبليغات اين مسأله بيشتر مىشود ، همهء امور خود را رها نموده و با فوريّت تمام ، كتاب ارزشمند رسالهءنكاحيه ؛ كاهشجمعيّت
نور مجرد (يادنامه سيد محمد حسين حسينى طهرانى) (فارسى) — صفحة 570
مساهمون: السيد محمد صادق الطهراني
ص٥٧٠