بسان سوسن اگر ده زبان شود حافظ * چو غنچه پيش تواش مُهر بر دهن باشد « 1 » « 2 »
ملكات فاضلهء أخلاقى و آثارى كه از پى صمت و خاموشى عائد سالك مىشود جايى براى فتور و ترديد در ضرورت آن در سلوك و عرفان عملى ، نمىگذارد . در اين روايت چندين أثر براى سكوت بيان شده است : 1 . آسايش دنيا و آخرت 2 . خشنودى حضرت پروردگار 3 . حسابرسى آسان و سبكبارى 4 . ايمنى از گناهان و لغزشها 5 . پردهاى بر جهالت نادان 6 . زينت و وقار عالم 7 . ترك هواى نفس 8 . رامنمودن نفس و تهذيب آن 9 . چشيدن شيرينى عبادت 10 . رقّت قلب 11 . عفاف و خويشتندارى 12 . مروّت و مردانگى 13 . كياست و زيركى .
حضرت علّامهء والد قدّسسرّه مىفرمودند : در غيرمواردى كه تكلّم شرعاً راجح است ، سالك بايد مطلقاً سكوت اختيار كند . و به بعضى از شاگردان خود مطلقاً دستور سكوت مىدادند و به برخى از ايشان كه تقاضاى ذكر داشتند مىفرمودند : ذكر شما ، صمت و سكوت است !
آنچه از حضرت علّامهء والد و نيز حضرت آقاى حدّاد و حضرت علّامه طباطبائى قدّس الله أسرارهم مىديديم ، سكوت و تفكّر و دوام ذكر بود ؛ اگر كسى در محضر آنان سؤالى نمىكرد ، مجلس همينطور به سكوت مىگذشت . و اين سيرهء آنان ، كلام رسولخدا صلّى الله عليه و آله وسلّم در بيان صفات أولياء إلهى را
هامش
( 1 ) . ديوانحافظ ، ص 107 ، غزل 240 .
( 2 ) . سوسن ده زبان : سوسن سفيد يا سوسن آزاد ؛ نوعى ازسوسن يا زنبق است كه داراى پنج گلبرگ و پنج كاسبرگ سفيد مشابه آنها مىباشد كه هر يك شبيهزبان مىباشد . ( فرهنگ فارسى دكتر معين ، ص 1954 ؛ فرهنگ بزرگ سخن ، ص 4318 ) و گاهى مظهر ادب و خاموشى است كه با داشتن ده زبان همواره خاموش و ساكت است .