اينچنين چراغهاى ظلمات و تاريكيها و راهنمايان و هاديان مردم از شبهات و شكها مىباشند . »
و ديگرى هدايت تكوينى است . اين هدايت نوعى از تصرّف باطنى و تكوينى است كه استاد ، نفس سالك را در مسير كمال و مراتب و مقامات معنوى سير مىدهد و بين حضرت پروردگار و شاگرد واسطهء در إعطاء فيوضات ربّانيّه مىشود ، حضرت أميرالمؤمنين عليهالسّلام در اشاره به اين قسم از هدايت ميفرمايد :
« اللَهُمَّ بَلَى ، لاتَخْلو الْأَرْضُ مِنْ قآئِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ . . . يَحْفَظُ اللَهُ بِهِمْ حُجَجَهُ وَ بَيِّناتِهِ حَتَّى يودِعوها نُظَرآءَهُمْ وَ يَزْرَعوها فى قُلوبِ أَشْباهِهِم . « 1 »
« بار پروردگارا ، چنين نيست ؛ بلكه زمين از كسى كه با حجج الهيّه براى خدا قيام نموده است ، خالى نخواهد شد . . . خداوند به واسطهء ايشان حجّتها و آيات و بيّنات خود را حفظ مىكند تا آن حجج و بيّنات و معارف و حقائق را به أمثال خود به وديعت سپرده و در قلوب نظائر و أشباه خود بذر اين حقائق و آيات را بكارند . »
بسيارى از أفراد ، تصوّرشان از هدايت و دستگيرى أولياء إلهى و قبول و تربيت شاگردان اينستكه استاد با بيان برخى از دستورالعملها و تذكّراتى كه توجّه به آن در سيرإلىالله لازم است ، شاگرد را در مسير عبوديّت ، حركت داده و تربيت مىنمايد و تنها مشقّتى كه ولىّخدا در اين راه متحمّل مىشود ، همان صرف وقت براى شرح اين مسائل است .
ولى حقيقت أمر به مراتب راقىتر و عالىتر از اين است ؛ زيرا :
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغة ، حكمت 147 ، ص 497 . مرحوم علّامهء والد در إثبات دلالت اين حديث شريف بر لزوم مراجعه به استاد در شرح رسالهء سيروسلوك ، ص 126 ، بيانى جامع و وافى دارند .