و عرفان إلهى از استادان متعدّدى به نحو مستقلّ بهره بردهاند ، چنان كه در أحوال مرحوم آيةالحقّ آقا سيّدعلى قاضى رحمة الله عليه آمده كه ايشان هم از مرحوم والدشان آقا سيّدحسين قاضى و هم از آقا سيّدأحمد كربلائى ، استفاده بردهاند ، به دو صورت قابل تصوّر است :
أوّل اينكه : اين استفاده در دو مقطع سلوكى در طول يكديگر بوده است .
گاه اتّفاق مىافتد كه استاد أوّل ، مراتب أسفار أربعه را به تمامه طىّ نكرده و لذا بعد از اينكه شاگرد را تا مرتبهء خود سير داد ، چنانچه سالك در سلوك و طريق مجاهدت ، مجدّ و ثابتقدم باشد ، بهمقتضاى كريمهء :
وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً
« 1 » لطف إلهى از او دستگيرى كرده و به دلالت استاد أوّل به مشرب استاد كاملى هدايت مىشود ، يا خود شاگرد اين حقيقت را يافته و با استيذان از استاد قبلى ، نزد استاد برتر مىرود .
دوّم اينكه : گوهر نفس در صدف تربيت يكى از دو ولىّ پرورش مىيابد و استفاده از ولىّ ديگر تنها در باب معارف إلهى و ظرائف راه خدا و دقائق توحيد است و چون اين استفاده ممدّ راه سالك مىباشد ، گاه از آن ولىّخدا تعبير به استاد مىشود . نظر شريف علّامهء والد اين بود كه اين نوع مجالست و استفاده از علماء ربّانى و أولياى إلهى هيچ منعى ندارد .
چنان كه خود ايشان در دوران اقامت در نجف از مجالست با حضرت آية الله سيّد جمالالدّين گلپايگانى حظّ وافرى برده و از ايشان مطالب نفيسى استفاده كرده بودند كه آن مرحوم اين معانى را از خواصّ فرزندانشان نيز كتمان مىنمودند .
هامش
( 1 ) . آيه 16 ، از سورهء 72 : الجنّ : « و اگر بر طريق راست و استوار پايمردى ورزند ، هر آينه به آنان آبى فراوان و رزقى واسع مىنوشانيم . »