2 . و در حالى كه به مقام جمع و وحدت متّصف بودم ، هرگز از مقام فرق و كثرت و مقتضيات عبوديّت و اطاعت اوامر شرع همانند مجذوبين و متحيّرين جمال خدا محجوب نبوده و هيچگاه بواسطهء خلق از حقّ و بواسطهء كثرت از وحدت همانند دورافتادگان از بارگاه حضرت حقّ غافل نماندم .
حكيم متألّه و عالم ربّانى حاج ملّاهادى سبزوارى رحمة الله عليه در شرح نفيس خود بر دعاى جوشنكبير در توضيح و تبيين اين فقره از دعا :
يا قَوىُّ يا ولىُّ ،
ميفرمايد :
« إنّ الكامِلينَ المُتَّصِفينَ بِالفَقرِ ، وَالعَبيدَ المُتَحَقِّقينَ بِالعُبوديَّةِ التّآمَّةِ ، لايَتَخَطَّونَ طَريقَ الطّآمّاتِ وَ لايُخَلّونَ سَبيلَ التَّأدُّبِ ، فَيوقِنونَ بِأنَّ الاتِّصافَ بِالأسْمآءِ الإلَهيَّةِ لَيْسَ مِن مُقْتَضَياتِ ذَواتِهِم ، بَل بِفَنآئهم فى ذاتِ الحَقِّ ، فَمُقْتَضى ذَواتِهِم لَيسَ إلّاالعُبودِيَّةَ ، كَما قيلَ : « لا تَدعُنِى إلّابِياعَبدَها فَإنَّهُ أشْرَفُ أسْمآئى » .
وَ فى لَيْلَةِ المِعراجِ لَمّا قيلَ لَهُ صَلَّى اللَهُ عَلَيهِ وَ ءَالِهِ : سَلْ مَا تَبْتَغيهِ مِنَ السَّعادات ، قالَ صَلَّى اللَهُ عَلَيهِ وَ ءَالِهِ : أضِفْنى إلَيْكَ بِالْعُبوديَّةِ يا رَبِّ . فَنَزَل :
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ
. وَ نِعْمَ ما قالَ الشَّيخُ عَبدُاللَهِ الأنصارىُّ : إلهى اگر يك بار گويى بندهء من ، از عرش گذرد خندهء من . » « 1 »
ض « همانا كاملين از أولياء خدا و آنان كه به فقر مطلق خود پىبرده و بندگانى كه به عبوديّت تامّه متحقّق شدهاند ، در طريق طامّات و بيان سخنان و معارفى كه خلق از إدراك آن عاجز بوده و در حال وجد سر مىزند ، قدم نمىگذارند و از راه تأدّب تجاوز ننموده و أدب عبوديّت را رها نمىكنند . و به يقين مىدانند كه اتّصاف به أسماء إلهيّه از مقتضيات ذات آنان نبوده ، بلكه عارضى و به سبب فناى در ذات حضرت حقّ اين معانى براى آنان حاصل شده و ذات آنان ، تنها
هامش
( 1 ) . شرحالأسماء ، ص 277 .