از آنچه گذشت روشن مىشود كه پوسته ظاهرى أعمال در انسانها ممكن است مساوى و برابر باشد ولى به لحاظ باطنى و انگيزههاست كه ارزش أعمال برآورد مىشود ؛ چرا كه نيّت ، روح عمل است .
فرق بين أعمال و رفتار عابدان زاهد و عارفان عاشق در همين نقطه اساسى است كه در عارفان عاشق ، اطاعت دستورات الهى نه براى كسب و بهره و سود ، كه از سر عشق و شور است ؛ و صد البتّه بهرههاى اساسى متعلّق به آنهاست .
نكته اساسى
اينك با توجّه به اينكه خطّ سير اين يادنامه تبيين گوشههائى از زندگى پر ثمر و آموزنده حضرت علّامه آية الله قدّس الله نفسه الزّكيّة از بيان خودشان و برگرفته از آثارشان مىباشد ، و طبعا زبان و قلم ايشان از بيان آنچه به خود مربوط مىشده به شدّت پرهيز داشته است ، و تنها به مواردى كه درسآموزى و پيام خاصّى داشته و از أسرار مخفيّه خلوت عشق الهى و شور و اشتياقهاى بزم محبّت و محفل انس حضرت حق نبوده ، در سطحى عادى و آن هم سريع و گذرا اشارهاى دارند ؛ نمونههائى را انتخاب و بيان مىكنيم .
« توجّه به توحيد »
رابطه توحيد و ولايت
خدامدارى و توجّه به توحيد حق تعالى ، شعار اصلى همه انبياء عليهم السّلام بوده است :
أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ
« 1 » ، و دعوت رسمى رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم كه آن را پايه اساسى فلاح و رستگارى مىشمردند نيز همين بوده : قُولُوا لَا إلَهَ إلَّا اللَهُ تُفْلِحُوا . « 2 »
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 36 ، از سوره 16 : النّحل
( 2 ) « بحار الأنوار » ج 18 ، ص 202