نما » . يعنى آموختهها وقتى به كار گرفته شوند ، اين خود موجب رشد معرفتى آدمى در همان زمينه ميگردد .
عابد زاهد و عارف عاشق
البتّه عمل به دستورات الهى و پرهيز از محرّمات در انسانها با انگيزههاى مختلفى شكل مىگيرد كه در روايات اهل بيت عليهم السّلام بدان اشاره گرديده و قطعا درجات متفاوتى را هم در پى خواهد داشت . برخى از انسانها از ترس آتش دوزخ و براى نجات از آن به علم و عمل روى آورده و مطيع دستورات الهى شدهاند . اين گونه عبادت و اطاعت همچون فرمانبرى بردگان شمرده شده است .
دسته دوّم كسانى هستند كه با آرزوى رسيدن به نعمتهاى الهى در بهشت و بهرهمندى از حور و قصور و شير و شراب به جرگه علم و عمل پيوسته ، تحمّل مشقّت و رنج عبادت را براى دريافت منافع اخروى بجان خريدهاند ؛ كه اينها هم چونان تجّار و بازرگانانى كه در پى داد و ستد و سود و بهره هستند معرّفى گشتهاند .
و طائفه سوّم آنانند كه از دو مرحله ترس از دوزخ و شوق وصال بهشت گذشته و به عشق بهشت آفرين رسيدهاند ، و حلاوت امتثال أوامر و نواهى الهى را در جان خود احساس نموده و دل را فقط به حضرت دوست سپردهاند ، و از غير او گذشته و بر ما سوى خطّ بطلان كشيدهاند . اينان در لسان روايات آزاد مردانى رهيده از تمامى قيد و بندها و خواهشها و بتها شمرده شدهاند كه در افق والاى كمال الهى سير مىكنند . « 1 »
هامش
( 1 ) متن روايت در كتاب شريف « امام شناسى » ج 5 ، ص 43 ، از « كافى » ج 2 ، ص 84 همراه با توضيحاتى آمده است : إنَّ الْعُبَّادَ ثَلَاثَةٌ : قَوْمٌ عَبَدُوا اللَهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَوْفًا فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ ، وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى طَلَبَ الثَّوَابِ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الأُجَرَآءِ ، وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَهَ عَزَّ وَ جَلَّ حُبًّا لَهُ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأحْرَارِ ؛ وَ هِىَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ .