قَالَ لَنَا ذَاتَ يَوْمٍ : تَجِدُ الرَّجُلَ لَا يُخطِىءُ بِلَامٍ وَ لَا وَاوٍ خَطِيبًا مِسْقَعًا ، وَ لَقَلْبُهُ أَشَدُّ ظُلْمَةً مِنَ اللَيْلِ الْمُظْلِم ؛ وَ تَجِدُ الرَّجُلَ لَا يَسْتَطِيعُ تَعْبِيرًا عَمَّا فِى قَلْبِهِ بِلِسَانِهِ ، وَ قَلْبُهُ يَزْهَرُ كَمَا يَزْهَرُ الْمِصْبَاحُ . « 1 »
« حضرت روزى به ما گفتند : شما مردمى را مىيابيد كه در سخن گفتن چنان استادند كه حتّى در يك حرف همچون لام و يا واو اشتباه نمىكنند ؛ خطيبى هستند بليغ ، و يا جَهْورىّ الصّوت ، و يا بطور مسلسل بدون ارتعاش و لكنت لسان خطبه ميخوانند ؛ امّا قلبشان تاريكتر است از شب تاريك . و همچنين شما مردمى را مىيابيد كه توانائى ندارند كه آنچه را در نيّت دارند بر زبان آورند ؛ امّا قلبشان همچون چراغ درخشان نور ميدهد . »
. . . اين حقير در مباحث اجتهاد و تقليد به ثبوت رسانيدهام كه از شرائط حتميّه إفتاء و حكم ، « از جزئيّت به كلّيّت پيوستن » است ؛ و تا عبور از عالم نفس نگردد و معرفت حضرت ربّ پيدا نشود ، اين شرط متحقّق نمىشود . . . « 2 » »
از خداوند مسألت مىداريم كه به تمامى طلّاب معزّز علوم دينيّه توفيق نيل به آن اهداف عاليه و وصول به آن درجات ساميه را عطا فرمايد
.
تربيت و تهذيب سالكان إلهى
اصلىترين هدف خلقت انسان معرفت خداست ، و آمدن پيامبران از جانب پروردگار براى رسانيدن او به حرم امن الهى است ، و تحصيل عرفان الهى مقصد اصلى اديان الهى بوده و تمامى عبادتها نيز براى گشوده شدن باب معرفت قلبى از درون جان وى است .
البتّه همه انسانها در برابر اديان الهى يكسان نيستند ؛ برخى به متابعت از
هامش
( 1 ) « وافى » ج 1 ، طبع سنگى ، جزء سوّم ، ص 51 ، بابُ أصنافِ القلوبِ و تَنَقُّل أحوالِ القَلب
( 2 ) « نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت » ص 126 تا ص 129