ديدگاه حضرت آقا راجع به حوزهها و طلّاب
ايشان حوزههاى علميّه را پايگاه اصيل كسب معارف علمى و مكارم اخلاقى ، و جايگاه رفيع تهذيب نفس و پرورش جان ، و سنگر مهمّ تربيت مدافعان راستين حريم قرآن و عترت ميدانستند ؛ و بر تثبيت و تطهير و نظارت دقيق بر آن و پرورش طلّاب عالم و عامل كه در ميدان معرفت و تربيت ، مدارج رشد و كمال را در اوج خود تحصيل نموده باشند تأكيد ميفرمودند ؛ كه به مناسبت گوشهاى از نظراتشان را در اين زمينه نقل مىكنيم .
ايشان با تجزيه و تحليلى زيبا و جامع در بيان اساس و پايه تشكيل حوزههاى علميّه ، و مدار علوم متداوله در آن ، و اشاره به قلّههاى رفيعى كه در اين نظام الهى بدست مىآيد چنين ميفرمايند :
« منظور و مقصودِ از حوزه علميّه ، درس علمى و عملى قرآن كريم است ، فهميدن قرآن و عمل كردن به آنست .
و براى تحقّق اين مراد بايد علم معارف در سطح عالى ، و عقائد و اخلاق را به خوبى فرا گرفت . و براى حصول اين مطلب بايد از علم تفسير قرآن و حديث و درايه و رجال مدد جست . راه وصول به علم صحيح و عمل صحيح ، علم فقه ( و لازمه آن علم اصول ) و كلام و حكمت و عرفان است . و اين معانى متحقّق نمىشود مگر زمانى كه به لسان قرآن و زبان پيغمبر أكرم و اوصياى گراميش عليهم الصّلوة و السّلام آشنائى و اطّلاع كامل داشته باشيم و بر سيره و سنّت و روش علمى و عملى آنها واقف گرديم . فلهذا بايد اطّلاع بر علوم عربيّت و ادبيّت از صرف و نحو و لغت و اشتقاق و معانى و بيان و بديع و محاورات نثرى و نظمى داشته باشيم و از سيره و تاريخ آنها با خبر باشيم .
رشتههاى فوق كه همگى آنها بسيار مهمّ است ، آدمى بايد در هر يك از