اين سه راه عقلانى در همه رشتهها و در همه جاى عالم و نزد همه عقلا مطرح است و فقط براى پيدا كردن پزشك متخصّص متعهّد نيست ؛ بلكه براى يافتن مهندس خوب و كار آمد ، يا خيّاط خوب و ماهر ، و يا تعميركار خبير و امين و موارد ديگر ، همين طريقه إعمال مىشود . و البتّه هر چه مطلوب انسان مهمتر ، دقّت و پىگيرىاش بيشتر و دقيقتر خواهد بود .
در مراجعه به طبيب معنوى نيز همين سه راه مطرح است :
در فقه أحكام ظاهر ، براى يافتن فقيه أعلم بايد يا خود انسان قدرت تشخيص داشته باشد ، طلبه درس خوانده فاضلى باشد ، و بتواند قدرت علمى عالمان را بدست آورد و تفوّق يكى بر ديگران را إحراز كند ؛ يا به خبرگان عالم شناس عادل مراجعه كند ؛ يا از گفته مرجع تقليد أعلم قبلىاش علم و اطمينان حاصل نمايد ، همانگونه كه مثلًا صاحب جواهر در آستانه ارتحال خويش ، شيخ انصارى را براى مرجعيّت پس از خودش معرّفى نمود .
در فقه أحكام باطن هم ، براى يافتن استاد سلوكى همين سه راه متصوَّر است . و البتّه راه دوّم و سوّم آسانتر است ، امّا راه اوّل بسيار سخت و طاقت فرساست و از هر كسى بر نمىآيد . از انسان راه رفته مطّلع ، پشتكار دار ، دقيق و آگاه كه با ممارستى تمام مطلب را پىگيرى نمايد ساخته است . و تأكيدات فراوان بر إعمال دقت در پيدا كردن استاد واقعى به همين خاطر است . حضرت آقا به نقل از علّامه طباطبائى أعلى اللهُ مقامَهما ميفرمايند :
« امّا استاد عام شناخته نمىشود مگر به مصاحبت و مرافقت با او در خَلَاء و مَلَاء ، تا بطور يقين براى سالك واقعيّت و يقين او دستگير شود . و أبدا به ظهور خوارق عادات ، و اطّلاع بر مغيبات و أسرار خواطر افراد بشر ، و عبور بر آب و آتش ، و طىّ الأرض و الهواء ، و استحضار از آينده و گذشته ، و أمثال اين غرائب و عجائب نمىتوان پى به وصول صاحبش برد ؛ زيرا كه اينها همه در مرتبه مكاشفه روحيّه
آيت نور (يادنامه عارف بالله حضرت علامه آية الله حاج سيد محمد حسين حسينى طهرانى) — صفحة 244
مساهمون: جمعى از فضلا
ص٢٤٤