ميفرمايند :
« اگر ساليان سال سالك با فكر و انديشه و انتخاب و ظنِّ خود بدود به سوى مطلوب ، با پاى خود دويده است ؛ نه با پاى استاد از نفس برون جسته . فلهذا نمىتواند از شكاف بينىهاى خويش گامى فراتر نهد و از دائره نفس برون جهد . « 1 » »
دوّم : از حيث هدايت تكوينيّه ، يعنى دستگيرى باطنى از جانب استاد تا با عنايت حضرت حقّ ، سالك را بسوى خداوند و حرم امن إلهى حركت داده و به مقصد برساند ؛ لذا بر عهده سالك است كه خويش را به وى بسپارد و همواره توجّه به باطن او داشته و قلبا با او همراهى نمايد .
در كتاب شريف « رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم » آمده است : » آنچه اكثر مىفهمند از توقّف سلوك بر شيخ آنست كه طلب سلوك بى راهنمائى شيخ و استاد و متابعت او صورت نبندد ؛ و اين اگرچه چنين است و لكن مرحله ديگر نيز هست از اين بالاتر ؛ چه مرافقت استاد خاص در جميع احوال بر ترتيب مظاهر چنانچه رمزى از آن بيايد از اهمّ شرائط و اعظم لوازم است و مرافقت استاد عامّ نيز سيّما از براى مبتدى أولى و أنسب . « 2 » »
اقسام استاد
در كتاب شريف « لُبّ اللُباب » كه تقريرات درسهاى عرفانى علّامه طباطبائى أعلى اللهُ مقامَه الشّريف مىباشد در شرائط لازم سلوك ميفرمايند :
« بيست و يكم : شيخ و استاد . و آن بر دو قسم است : استاد عامّ و استاد خاصّ .
استاد عام آنست كه بخصوصه مأمور به هدايت نباشد ، و رجوع به او از باب رجوع به اهل خبره ، و در تحت عموم
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ *
هامش
( 1 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 141
( 2 ) « رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم » طبع چهارم ، ص 861