كه من گمان مىكردم مقدار سنگينى آن طلاها ، جزيره را در آب فرو برده باشد !
و امّا مشكلهء تحصيل فرزندان : بايد دانست تحصيل و تربيت و تكامل معنوى كه اشاره فرمودهاند ، به ايمان و اسلام و ادب و صدق و همّت و ايثار است . هر كس از دهاتى و شهرى بايد داراى اين خصيصهها بوده باشد . منظور دبيرستان رفتن و دانشگاه ديدن نيست ؛ دارا بودن علومى كه نه به درد دين و نه به درد دنيا مىخورد نمىباشد . افراد دانشگاهى بايد افراد خاصّ مستعدّ با فهم باشند تا كمالاتشان مفيد براى يك جامعه باشد . دهاتىها بايد در صورت امكان سواد ياد بگيرند تا بتوانند قرآن بخوانند و احكام خود را بدست آورند . اگر بنا بشود جميع روستائيان دانشكده بروند ، جهان تباه مىگردد . كشور عمله لازم دارد ، كارگر مىخواهد ، كشاورز ميخواهد ، بنّا و معمار ميخواهد ، عالم دينى ميخواهد ، طبيب و پزشك مىخواهد ؛ بالاخره همه چيز مىخواهد .
اگر بنا بشود تمام افراد به سوى تحصيلات بالا روى آورند با نداشتن استعداد ذاتى ، جز اتلاف وقت خود و خانواده ، و به هدر دادن هزينهء جامعه چيزى دستگير نخواهد شد .
بچّهء دكتر ، دكتر ؛ بچّهء شيميست ، شيميست ؛ بچّهء زارع ، زارع ؛ بچّهء بنّا ، بنّا ؛ بچّهء معمار ، بايد معمار گردد ، و گرنه تعادل بهم ميريزد و اجتماع در هم مىپاشد . مانند كشور كانادا كه امروزه بواسطهء إعمال كنترل مواليد چنان به مضيقه افتاده است كه كسى ديگر پيدا نمىشود خاكروبهء خانهها را جمع كند و ببرد ، عمله براى انجام كار عملگى نيست ، زباله بر براى انجام وظيفهء خودش وجود ندارد . آنگاه مردم متعيّن و با شخصيّت و صاحب مقامات مجبور مىشوند خودشان به نظافت منزل و بردن زباله بپردازند . در سال گذشته كه دوست ديرين ، جناب آقاى دكتر حاج محمّد توسّلى از كانادا مراجعت كرد ، گفت : « اينك دولت تصميم دارد افرادى از خارج كشور اجير كند و بياورد ، تا بدين امور اشتغال ورزند . » حال نمىدانم كانادائىها در اثر نكبت كنترل جمعيّت
رساله نكاحيه (كاهش جمعيت ضربه اى سهمگين بر پيكر مسلمين) (فارسى) — صفحة 274
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٧٤