رفته است .
بحث بدينجا منتهى شد كه با حالت عصبانيّت هر چه بيشتر به من گفت :
شما مىگوئيد : بچه از فلان زنان در آوردن هم از خداست ؟ ! آنگاه دستهاى خود را جلو آورده ، مثل اينكه زنى را نگاه مىدارد ؛ و گفت :
هاى ببين ، اين زن كه پاهاى خود را گشوده و از ميان آن بچه سرازير شده است ؛ اين هم كار خداست ؟ ! فورا بدون درنگ به او گفتم : من نمىگويم ، خدا مىگويد :
وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً .
« 1 » « خداست كه شما را از شكمهاى مادرتان بيرون كشيد ، در وقتى كه هيچ نمىدانستيد ! » وقتى در اينجا تصريح دارد كه : بيرونآورنده خداست ؛ و تمام سلسلهء علل طبيعى و حالت انعطاف رحم و عمل قابله و هكذا يك رشته عمليّات طولانى كه براى تولّد طفل نوزاد لازم است ، معلول و محكوم و مسخّر به امر و ارادهء خدا بوده و خداست كه در حقيقت اين كار را انجام مىدهد ؛ آيا من مىتوانم انكار كنم ؟ ! فبهت الّذى كفر ؛ مبهوت و متحيّر ماند . و وامانده از دليل فلسفى قرآنى ساكت شد .
[ عرفان يا فلسفه و حكمت ، يگانه راهگشاى حلّ مسائل توحيد است ]
يك روز در حضور يكى از آيات قم كه استاد حقير نيز بود و فلسفه هم كموبيش خوانده بود ، ولى در مسألهء توحيد افعالى و اندكاك و فناى سالك در مشيّت و ارادهء خداوند متعال ، و تجلّى حقّ - كه در آن سخن به ميان آمد - دچار اشكال بود ، رو به من نموده گفت : من نمىفهمم چگونه جماع ( آميزش با زنان )
هامش
( 1 ) صدر آيه 78 ، از سورهء 16 : النّحل