و صاحب تفسير « برهان » مىگويد : و روايت جابر بن عبد الله را طبرسى [ در « مجمع البيان » ] و علىّ بن عيسى در « كشف الغمّة » آوردهاند . » حضرت استاد قدّس الله رمسه پس از نقل اين عبارات از تفسير « برهان » فرمودهاند :
« أقول : و اين روايت را در « الدّرّ المنثور » از حاكم و ابن مردويه ، از جابر روايت كرده است كه گفت : از رسول خدا صلّى الله عليه [ و آله ] و سلّم شنيدم كه مىگفت :
يا علىّ ! النّاس من شجر شتّى ؛ و أنا و أنت يا علىّ من شجرة واحدة . ثمّ قرأ النّبىّ صلّى الله عليه [ و آله ] و سلّم : « و جنّت من أعنب و زرع و نخيل صنوان و غير صنوان » . » « 1 » بارى ، از دقّت و توجّه در اين آيه مباركه كه مىگويد : يسقى بماء واحد ، جهانى از ابواب معرفت به روى ما گشوده مىشود . و كيفيّت ربط قديم به حادث ، و مسألهء كثرت در وحدت و وحدت در كثرت معلوم ، و ربوبيّت ذات واحد اقدس پروردگار بر جميع ممكنات بلا استثناء مشهود مىگردد .
و اگر كسى حقّا بخواهد از عهدهء تفسير و مفاد اين كريمهء مباركه برآيد ، بايد كتابى را در شرح آن بنگارد .
و از اين روايتى كه اخيرا ذكر شد ، و رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم يسقى بماء واحد را به خودش و أمير المؤمنين عليهما الصّلاة و السّلام تفسير فرمود نيز دنيائى از معرفت و شهود حقيقت ولايت معلوم مىگردد ؛ كه چگونه جميع كثرات اين عالم و تمامى نفوس بندگان خداوند ، از شرير و خيّر ، و شقىّ و سعيد ، و جنّ و انس و ملك ، و اصناف حيوانات و انواع جمادات ، و
هامش
( 1 ) « الميزان فى تفسير القرءان » ج 11 ، ص 322 تا ص 325