[ جنگهاى خسرو پرويز با هرقل امپراطور روم ]
فتح أذرعات و بصرى كه از نواحى جنوبى شامات است خيلى زودتر صورت گرفت ، و شايد در سنوات 612 يا 613 ميلادى باشد . در اين صورت با خاتمهء جنگ و غلبهء روميان كه در 625 صورت گرفته است ، دوازده و يا سيزده سال مىشود ؛ و آيه مباركه نصّ است در اينكه ميان اين دو غلبه كمتر از ده سال بوده است .
ثانيا : شكست روم را در أذرعات كه زمينى است ميان مدينه و شام ، و بسيار از روم و قسطنطنيّه دور است ، نبايد شكست روم تلقّى كرد ؛ بخلاف كالسدن كه قرب پايتخت است . در آنجا شكست را ، شكست مىتوان گفت .
بارى مؤمنين ، منتظر فتح روميان طبق وعدهء قرآنى بودند . اينك ببينيم بر سر روميان چه آمده است ؟ ! بواسطهء تصرّف حكومت ايران زمينهاى روم را ، بر روميان مسيحى مذهب بسيار سخت مىگذشت . حتّى نجاشى كه مسيحى بود ، نذر كرد كه اگر خداوند زمين او را از دست پارسيان خلاص كند ، پياده از آفريقا به زيارت بيت المقدس برود ، و چون روميان فاتح شدند به نذر خود وفا كرد . و در بين راه بساطها مىگستردند و گل و رياحين مىريختند ، و او بر روى آنها گام مىنهاد تا بدانجا رسيد .
هرقل چون خود را در محاصرهء بلغارها و فارسيان ديد ، در ابتدا خواست از پايتخت فرار كرده به قرطاجنه ( كارتاژ ) يكى از شهرهاى آفريقا ، نزديك الجزائر برود ؛ و با اين مقصود خزانهء روم را از قسطنطنيّه حمل كرد .
امّا اين خزانه بدست سردار خسرو پرويز افتاد ، و موسوم به گنج باد آورد شد . ولى روحانيّون مسيحى و مردم به صدا در آمدند ، و قرار شد كه خزائن و نفائس كليساها را به مصرف تهيّهء اردوهاى نظامى و جنگ برساند و پس از جنگ آن اموال را با بهرهاش برگرداند .