امر كاملا كاميابى حاصل كردند ؛
[ آثار زبان عربى در تمامى لغات دنيا مشاهده مىشود ]
و تمام اقوام مغلوبه همانطورىكه مذهب اسلام را قبول نمودند ، زبان عربى را هم زبان معمول خود قرار دادند . و در ممالك اسلامى تا اين درجه زبان عربى توسعه پيدا كرد كه تمام السنهء قديمه از قبيل سريانى ، يونانى ، قبطى ، و بربرى را از ميان برده ، خود بجاى آنها قرار گرفت .
در ايران هم تا مدّتى عربى زبان رسمى مملكت بوده است . هر چند زبان فارسى اخيرا تجديد حيات نموده ، ولى تاكنون هم تحريرات علماى آنجا معمولا به زبان عربى است ، و در علوم و مذهب كتبى كه تصنيف شده تمام آن عربى مىباشد .
تركها هم كه ممالك اسلام را به تصرّف در آوردند ، تحت همين تأثير رفته زبان و خطّ عربى را اختيار كردند . چنان كه حاليّه در تمام نقاط تركيّه يك آدم خيلى بىسواد هم قرآن را مىتواند بخواند . و بالأخره در يك قسمت اعظم از ممالك آسيا زبان عربى همان نفوذ را دارا مىباشد كه در قرون وسطى زبان لاتينى در اروپا دارا بود .
فقط اقوام لاتينى اروپا باقى ماندند كه زبان عربى نتوانست بر السنهء قديمهء آنها فائق آيد . ليكن در اينجا هم از عربى آثارى كه مشاهده مىشود . درجهء تسلّط و نفوذ آن را به خوبى آشكار مىسازد . چنان كه مسيو دزى « 1 » و مسيو آنگلمان « 2 » هر دو در زبان اندلس و پرتغال راجع به لغاتى كه مأخوذ از عربى است مخصوصا فرهنگى تصنيف نمودهاند . و در فرانسه هم اين زبان آثار زيادى از خود باقى گذاشته است . چنان كه مسيو سدى يو مىنويسد كه : زبان اورنى و
هامش
( 1 )Dozy -( 2 ) (Angelmann) -