نمود ! » متوجّه باش كه اين بار سنگين بر تو خواهد افتاد !
[ روايات وارده در تدبّر و تأمّل در قرآن ، و تفسير « وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا »
]
كلينى با إسناد خود روايت مىكند از عبد الله بن سليمان كه مىگويد : از حضرت صادق عليه السّلام دربارهء معناى قول خداوند عزّ و جلّ پرسيدم كه گفته است :
وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا
. « و قرآن را به كيفيّت ترتيل بخوان ! » مراد از ترتيل كدام است ؟ ! قال : قال أمير المؤمنين صلوات الله عليه : بيّنه تبيانا ، و لا تهذّه « 1 » هذّ الشّعر ؛ و لا تنثره نثر الرّمل . و لكن أفزعوا قلوبكم القاسية ؛ و لا يكن همّ أحدكم آخر السّورة ! « 2 » « حضرت فرمود : أمير المؤمنين صلوات الله عليه فرموده است : يعنى آن را خوب و واضح و روشن بخوان ، و مانند خواندن شعر كه به سرعت مىخوانند مخوان كه در هم پيچيده شود و معنايش مفهوم نشود ؛ و نيز مانند دانههاى شنريزه و رمل آن را منتشر و متفرّق مكن كه جمعش مشكل باشد و بدين جهت نيز معنايش مفهوم نشود . و ليكن طورى بخوانيد كه با آن دلهاى سخت و قلوب قاسيهء خودتان را به فزع و دهشت افكنيد و به وحشت اندازيد ! و وقتى قرآن مىخوانيد ، قصد و نيّت شما آن نباشد كه به آخر سوره برسيد ! » زيرا اين گونه خواندن ، توجّه را از روى خود آيات برمىدارد و متوجّه به اتمام سوره مىكند . شما بايد آيات را طورى بخوانيد كه روى هر آيه نظر اصلى خود را دوخته ، و بهرهء كامل خود را برداريد ، و سپس به آيه ديگر رويد . و در صورتى كه مقصد شما تمام كردن سوره باشد ، اين معنى حاصل نخواهد شد .
شيخ طبرسى ، از أبو بصير ، از حضرت صادق عليه السّلام در اين آيه
هامش
( 1 ) هذّ يهذّ هذّا : با سرعت گذشتن .
( 2 ) « اصول كافى » ج 2 ، ص 614