از جعفر بن محمّد عليه السّلام كه مىگفت : ما لهم ؟ ! قاتلهم الله ! عمدوا إلى أعظم آية فى كتاب الله فزعموا أنّها بدعة إذا أظهروا ، و هي
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
؟ ! « چه بر سرشان آمده است ؟ ! خداوند آنها را بكشد ! از روى تعمّد و اراده ، عظيمترين آيه را از كتاب خدا ترك كردهاند و چنين پنداشتهاند كه : اگر آن را ظاهر كنند و بر زبان آورند بدعت است ؛ و آن آيه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
است . » و أيضا از صفوان جمّال از أبى حمزه روايت است كه گفت : از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام شنيدم كه گفت : حرّفوا أكرم آية فى كتاب الله :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
.
« گرامىترين و ارزشمندترين آيه را از كتاب خدا تحريف كردهاند ؛ و آن
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
است . » بارى ، اين عالم بزرگ ادّعاى اجماع بر جزئيّت
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
نموده است و گفته است : بلا خلاف بيننا على الظّاهر ، بلكه اجماع بر اين مطلب است كه بسمله جزء هريك از سورههاى قرآن است غير از سورهء برائت ، بلكه علّامه در « تذكره » و غير آن ادّعاى اجماع فرموده ، و در كتاب « منتهى » نسبت جزئيّت را به فقهاى اهل بيت داده است . « 1 »
[ معناى مثانى و سور طوال و مئين و مفصّلات و قصار ]
از آنچه ما در اين بحث آورديم معلوم شد كه : مثانى به تمام سورهها و آيات قرآن اطلاق مىشود ، و اختصاص به بعضى از سور كه مرحوم فيض كاشانى احتمال داده است كه مراد هفت سوره بعد از هفت سورهء بزرگ اوّل باشد ندارد .
زيرا ثنى يثنى كه از آن مثنيّة و مثانى اشتقاق يافتهاند ، به معناى عطف توجّه و
هامش
( 1 ) « مصباح الفقيه » كتاب صلاة ، ص 276 ، محصّل و خلاصهء بحث .