در ايران نوشت :
« اين حقيقت را ناچارم به شما تذكّر دهم كه : اگر قدرت عظيم بحريّهء انگليس را از پشت سر شما بردارند ، و قوّهء ضعيف كشور ايران را هم از من بگيرند ، و آن وقت شخصيت مشير الدوله و مارلينگ را در دو كفهء ترازو بگذارند ؛ معلوم نيست كه سنگينى كفهء ترازو به طرف شما متمايل شود .
بنابراين شخص مشير الدوله به شخص مارلينگ اجازه نمىدهد كه شما چنين رفتار خشن و پرشدت را داشته باشيد ! » « 1 » وزير مختار بودن مارلينگ و نرمان كودتاچى و برچيدن اساس سلطنت قاجار و روى كار آوردن خاندان پهلوى و اجراء مقاصد شوم انگليس به توسط رضاخان ، همه در زمان لرد كرزن بوده است .
[ عدم تسليم سلطان أحمد شاه در برابر فشار قوىّ انگليس ]
در كتاب « زندگانى سياسى سلطان أحمد شاه » تأليف حسين مكى آورده است كه : « لرد كرزن وزير خارجهء انگليس گفته است : در حقيقت و واقع امر ، ايران بايستى هميشه مقدرات و سرنوشت خويش را با كمك و مساعدت ما تعيين نمايد . » « 2 » و ايضا در ضمن نطق لرد كرزن وزير خارجهء انگليس آورده كه او گفته است كه :
« ولى اگر از طرف ديگر ، پارلمان ايران از تصويب قرارداد [ قرارداد اوت
هامش
- مشهور است ، در دورههاى بسيارى ، از رجال سياسى و پاكدامن ايران محسوب مىشدند و در مقام وزارت و يا وكالت بودهاند .
( 1 ) مجلّهء « خواندنيها » شمارهء 10 ، سال 39 ، شنبه 27 آبانماه 1357 شمسى .
( 2 ) « زندگانى سياسى سلطان أحمد شاه » تأليف حسين مكّى ، طبع دوّم ، در دو جاى كتاب : اول در ص 11 ، و دوّم در ص 125 ضمن نطق لرد كرزن