هامش
- مهارت داشت و تأليفات كثيرهاى در فنون علم دارد . كتاب اقليدس را كه حنين عبادى آن را به عربى ترجمه كرد ، اخذ نموده و آن را مهذّب نمود و مشكلات آن را توضيح داد . و از اعيان عصر خود در فضائل بود . در « رياض العلماء » گويد : اين مرد اوّلين كسى است كه كتاب اقليدس را تحرير كرد . و نام او را خواجه نصير الدّين طوسى در تحرير مشهور خود برده است ، و گفته است كه : در نسخهء او اشكال را حلّ كرده است . و زمانش هم عصر با حضرت امام رضا و حضرت امام جواد عليهما السّلام بوده است - انتهى كلام « رياض العلماء » .
و شهر زورى در « تاريخ حكماء » گويد : معتضد خليفهء عبّاسى بسيار او را گرامى مىداشت . از جمله آنكه : روزى در باغ خود گردش مىكرد ، و دستش بر روى دست او بود ، ناگهان دست خود را بيرون كشيد بهطورىكه ثابت بن قرّه ترسيد . خليفه گفت : من خطا كردم كه دستم را بر روى دست تو نهادم ؛ فإنّ العلم يعلو و لا يعلى عليه . « علم هميشه به بلندى مىرود ، و چيزى نمىتواند بر فراز و بالاى آن قرار گيرد . » او كتاب « ذخيرة » را در طبّ نوشت . و در جميع فنون فلسفه در عصر او ، همتاى او نبود . و در « وفيات الأعيان » و غيره گويند كه : مرگش در سنهء 288 هجرى بود . ثابت بن قرّه پسرى داشت بنام ابراهيم كه در علم و فلسفه و در طبّ همانند پدرش بود . و او در سنهء 380 بمرد . و گفته شده است كه 91 سال عمر كرد ، و در شونيزى كه در بغداد است و به آن مقابر قريش گفته مىشده است و امروز به آن كاظمين گويند ، به خاك سپرده شد .
و در مرگ او سيّد رضى جامع « نهج البلاغة » مرثيهء داليّهء خود را گفت كه اوّلش اينست :
أعلمت من حملوا على الأعواد ؟ * أ رايت كيف خبا ضياء النّادى ؟
جبل هوى لو خرّ فى البحر اغتدى * من ثقله متتابع الأزباد ما كنت أعلم قبل حطّك فى الثّرى * أنّ الثّرى يعلو على الأطواد « آيا دانستى كه چه شخصيّتى را بر روى چوبههاى تابوت حمل كردند ؟ ! آيا ديدى كه چگونه نور شمع انجمن خاموش شد ؟ ! كوهى فروريخت كه هرآينه اگر در دريا سقوط كرده بود ، از وزانت و سنگينى آن ، دريا چنان به هيجان مىآمد و موجهاى بسيار در مىآورد كه در اثر آن پيوسته كفهائى به دنبال هم بر روى آن ظاهر مىشد . من هيچگاه پيش از فرورفتن