همچنان كوههائى بر افراشته و بر سر پايند . اگر خداوند اراده كند ، باد را ساكن مىكند تا آن كشتىها بر روى آب همينطور پيوسته راكد و بدون حركت بمانند . و تحقيقا در اين حركت و سكون ، نشانههاى بارزى است بر قدرت مطلقهء حقّ براى بسيار شكيبايان و بسيار سپاسگزاران . » حركت كشتىهاى كوه پيكر بر فراز آب بواسطهء حركت باد و توقّف آنها در اثر سكون باد ، از مسائل علم است ؛ و در نتيجه دعوت به استقامت و شكيبائى فراوان و سپاسگزارى فراوان مىشود كه اخلاق است .
3 -
إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ * وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً
. « 1 » « چون نصرت و پيروزى خداوندى رسيد ، و ديدى كه مردم دسته دسته در دين خدا وارد مىشوند ، در اين حال با حمد پروردگارت تسبيح او را بجاى آور ، و از او طلب غفران بنما كه حقّا او آمرزنده و توّاب است . » نصرت و ظفر الهى و دخول دسته جمعى مردم در اسلام از مسائل علم است كه بر اثر آن ، لزوم تسبيح رسول الله با حمد خداوندى ، و طلب غفران را به دنبال دارد كه آنها از مسائل اخلاقند .
4 -
وَ إِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ * وَ إِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ * وَ إِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكافِرِينَ * وَ إِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ * فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ
. « 2 » « و تحقيقا اين قرآن موجب يادآورى و تذكّر متّقيان است . و حقّا ما مىدانيم كه در ميان شما كسانى هستند كه قرآن را تكذيب مىنمايند . و حقّا اين قرآن موجب حسرت و ندامت است براى كافران . و حقّا اين قرآن در ثبوت ، به
هامش
( 1 ) - آيات 1 تا 3 ، از سورهء 110 : النّصر
( 2 ) - آيات 48 تا 52 ، از سورهء 69 : الحاقّة