در حفظ و عمل بدان ندارد .
[ عقل و پيغمبر ، هيچيك به تنهائى كفايت نمىكنند ]
در « احتجاج » گفته است : حضرت رضا صلوات الله عليه « 1 » در اين كلام خود فرمودهاند كه : جهان در زمان تكليف هيچگاه از شخص صادق و راستينى كه از جانب خداوند مأمور تربيت و ارشاد مردم باشد ، خالى نيست ؛ تا مكلّفين در شبهات و مشكلاتى كه در امر شريعت بر ايشان رخ مىدهد به وى پناه برند ، و ملجأ و ملاذ عامّه باشد .
و اين شخص صادق راستين با خود علامت و نشانهاى دارد كه مىرساند وى آنچه را كه از خداوند مىگويد راست و درست است . و با عقل خود ، مردمان مكلّف مىتوانند به وى راه پيدا كنند .
اگر عقل نباشد ، صادق از كاذب بازشناخته نمىشود . بنابراين اوّلين حجّت خدا بر خلق او ، عقل است . » « 2 » در اين حديث حضرت نمىخواهند بفهمانند كه حجّت خدا امروز عقل است نه امام و پيغمبر ، و در دورههاى پيشين كه معجزات بود ، پيامبران بودند نه عقل ؛ زيرا تا عقل نباشد آن معجزات نيز سود نمىدهد .
و امّا در اين زمان نيز عقل به تنهائى كفايت نمىكند ، زيرا تا صادق و راستينى از جانب خدا نباشد ، انسان با عقل خود ، از كه پيروى نمايد ؟ ! بنابراين همانطوركه از روايت پيداست ، امروز و ديروز هر دو نياز به حجّت دارد همچنانكه نياز به عقل دارد . و با آن عقل است كه ابن سكّيت مىتواند بفهمد آن حضرت امام راستين است و متوكّل پيشواى دروغين .
هامش
( 1 ) - در تعليقه قبل آورديم كه صاحب كتاب « احتجاج » اين حديث را از حضرت أبو الحسن الرّضا دانسته است .
( 2 ) - « وافى » طبع حروفى اصفهان ، ج 1 ، ص 112 و 113