الهى را ايجاد و احداث مىنمايند . و پس از آن سوگند به ملائكهاى كه به اذن خدا تدبير امور مىكنند . » در اين آيات ، خداوند بيان تدبير جميع امور اين جهان مشاهد و محسوس را بوسيلهء اين فرشتگان نموده است . و تمام اين صفات نزع و نشط و سبح و سبق و تدبير براى يك نوع از فرشتگانست كه از ساحت حضرت حقّ تعالى نزول ، و از موقف و مقام خود براى ادارهء امور اين عالم شأنيّت و مأموريّت دارند .
اگر در وهلهء اوّل و در به دو نظر ، معناى نازعات و ناشطات و سابحات و سابقات براى ما غير مشخّص باشد - اگر چه مفسّرين معانى مختلفى را در تفاسيرشان ذكر نمودهاند - امّا با ملاحظهء سه اصل مهمّ : يكى وضوح معناى
فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً
كه به معناى فرشتگان مدبّر جريانات و حوادث هستند ، و دوّم به ملاحظهء ارتباط مراد و معنى در ميان اين پنج دسته كه صفاتشان را بيان فرموده است ، و سوّم به لحاظ آوردن فاء تفريع و تراخى بر سر المدبّرات و السّابقات و نياوردن آن را بر سر سه دستهء پيش از آن ، كه النّزعت و النّشطت و السّبحت باشد ، ما مىتوانيم به خوبى ابهام را از آيه برداريم و معناى آن را بدست بياوريم .
توضيح آنكه : از
فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً
كه با فاء تفريع آمده است و دلالت بر تفرّع صفت تدبير بر صفت سبق مىكند ، و همچنين در
فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً
كه نيز با فاء تفريع آمده و دلالت بر تفرّع صفت سبقت بر صفت سبح و سرعت نمودن مىنمايد ، بدست مىآوريم كه : يك مجانست خاصّى ميان معانى مراد از اين سه آيه وجود دارد ؛ زيرا مىگويد :
السَّابِحاتِ سَبْحاً * فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً * فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً .
« ملائكهاى كه سرعت مىكنند ، و در امر خدا بر سائر امور سبقت