را مىدهند ، كدام است ؟ ! « 1 »
[ مطلب أوّل : مراد و مقصود از علمى كه در اسلام بدان توصيه شده است كدام است ؟ ]
امّا بحث دربارهء مسألهء اوّل كه : مراد از علم و دانشى كه اهمّ از فرائض شمرده شده چيست كه رسول خدا به آن ، تا آن حدّ تأكيد فرموده است كه به يگانه تربيتشده و وصىّ بلافصل و خليفهاش بر روى زمين مىفرمايد :
يا علىّ ! إذا رأيت النّاس يتقرّبون إلى خالقهم بأنواع البرّ ، تقرّب إليه بأنواع العقل حتّى تسبقهم ؟ ! « 2 » « اى علىّ ! چون ببينى مردمان را كه به انواع گوناگون از اعمال صالحه و خيرات و مبرّات به خالقشان تقرّب جويند ، تو به انواع ادراكات معقوليّه و علوم
هامش
( 1 ) - أخيرا دوست معظّم و رفيق شفيق ، صاحب علم و ورع جناب آية الله المكرّم آقاى حاج شيخ عبد الحميد شربيانى دامت بركاته ، براى حقير نقل كردند ، از مرحوم آية الله العظمى مجتهد جامع الشّرائط : آقا سيّد محمّد حجّت كوه كمرى أعلى الله مقامه الشّريف كه از مراجع پاكيزه و عاليقدر حوزهء علميّه قم بودهاند ، كه وقتى يك نفر مرد دهاتى از باب وجوه شرعيّه يك اسكناس پنج تومانى در دست ايشان گذاشت . ايشان چون آن وجه را گرفتند دست آن مرد را رها نمىكردند و همينطور كف دست او در كف دست ايشان بود ، تا بالأخره رها كردند و آن مرد هم رفت . سپس يكى از حضّار پرسيد : تا به حال ديده نشده است كه شما وجوهى را كه مىگيريد اينقدر دستتان در دست طرف بماند ، امّا در اين مورد بسيار معطّل شديد ! ايشان در پاسخ گفتند : اين مرد زارع است و از بيل زنى اين وجه را كسب كرده است ؛ در كف دستش در اثر كار تاولهائى درشت و خشن و برآمدگىهائى مشهود بود . من اين برآمدگىها را در دست خود فشار دادم تا به دست من فرورود و بدانم كه مالى را كه از اين طريق بدست آمده است ، در كدام طريق بايد مصرف نمود ؟ ! اللهمّ اغفر لسلفنا الصّالحين و اخلف على عقبهم فى الغابرين و ارحمهم و إيّانا برحمتك يا أرحم الرّاحمين .
( 2 ) - اين حديث در جوامع روائى شيعه و عامّه وارد شده است ، و شيخ الرّئيس ابو على سينا در رسالهء « معراجيّه » ذكر نموده است و فيض كاشانى در « وافى » طبع حروفى ج 1 ، ص 102 آورده است .